Branderig gevoel bij plassen ,maar geen blaasontsteking
Zo herken je een blaasontsteking
Een blaasontsteking heet medisch gezien cystitis, van het Griekse kystis ('blaas'). De klassieke combinatie van klachten bestaat uit een brandend of stekend gevoel bij het plassen, de behoefte om heel frequent te plassen in kleine hoeveelheden, troebele of sterk ruikende urine (soms omschreven als 'urine die er niet schoon uitziet'), en soms pijn in de blaas en onderbuik. Koorts en koude rillingen horen bij een ongecompliceerde blaasontsteking niet bij het beeld. Zijn die klachten wél aanwezig, dan kan de infectie zijn opgestegen naar de nieren, en is een snelle gang naar de huisarts noodzakelijk. (Zeker als je zwanger bent.)
Zelftest met een dipstick
Met een dipstick-test, verkrijgbaar bij apotheek en drogisterij, kun je thuis snel een eerste indicatie krijgen. De test meet nitriet en leukocyten (witte bloedcellen). Nitriet ontstaat wanneer bacteriën in de urine aanwezig zijn; een positieve nitriettest is een sterke aanwijzing voor een bacteriële infectie.
Houd er rekening mee dat de test een hulpmiddel is: een negatieve uitslag sluit een blaasontsteking niet volledig uit, en ook de huisarts combineert de testuitslag altijd met de klachten.
Is de test negatief, of houden de klachten aan ondanks een negatief resultaat? Dan is er meer aan de hand. Hieronder vind je de meest voorkomende oorzaken per type klacht.
Let op: Als je zwanger bent is een zelftest niet betrouwbaar. Vermoed je dus blaas-problematiek tijdens je zwangerschap dan is het zaak om direct naar de huisarts te gaan. Een te lang onbehandelde blaasontsteking kan leiden tot een nierbekkenontsteking. Iets dat op zichzelf al geen pretje is, maar tijdens een zwangerschap serieuze complicaties kan veroorzaken.
Branderige gevoel tijdens of na het plassen
Het moment waarop je de irritatie bij het plassen of ná het plassen voelt, zegt al iets over de mogelijke oorzaak. Branderig of pijnlijk tijdens het plassen wijst eerder op een probleem in de urinewegen zelf, zoals een ontsteking van de plasbuis of prikkeling van de blaaswand.
Pijn of een branderig gevoel ná het plassen, of specifiek rondom de uitgang van de plasbuis, heeft vaker te maken met de omliggende weefsels: een schimmelinfectie, vaginale irritatie, of het contact van urine met geïrriteerd weefsel.
Schimmelinfectie en vaginale irritatie
Candida (schimmelinfectie) veroorzaakt ontsteking en prikkeling rondom de vagina-ingang en de plasbuis. Urine die over dit geïrriteerde weefsel stroomt, veroorzaakt een branderig gevoel dat soms sterker is ná het plassen dan erbij. Bijkomende klachten zijn jeuk, roodheid en een witte, korrelige afscheiding.
Bacteriële vaginose geeft eveneens vaginale irritatie, maar onderscheidt zich door een grijsachtige afscheiding met een visachtige geur. Ook hier kan urine een branderig gevoel veroorzaken door contact met geïrriteerd weefsel.
Uitwendige prikkels
Zeep, badschuim, intieme doekjes, waspoeder, latex-condooms of spermicide glijmiddelen kunnen de slijmvliezen rondom de plasbuis prikkelen en een branderig gevoel veroorzaken. Deze reactie treedt soms pas uren na contact op, waardoor de link met het betreffende product niet altijd direct wordt gelegd.
Hormonale veranderingen en vaginale atrofie
Bij vrouwen in en na de menopauze speelt oestrogeengebrek een rol. Een afname van oestrogeen maakt de slijmvliezen van de vagina en plasbuis dunner, droger en gevoeliger. Urine die over dit dunner geworden weefsel stroomt, kan een brandend gevoel veroorzaken, ook zonder dat er een infectie aanwezig is. Artsen spreken in dit geval van urogenitale atrofie. Soms verbeteren de klachten met lokale oestrogenen op advies van een arts of gynaecoloog, omdat die de slijmvliezen kunnen herstellen.
Een stekend of kloppend gevoel in de blaas, plasbuis of onderbuik
Een stekend of kloppend gevoel in de blaas of onderbuik bij het plassen, zonder infectie, is een van de meest onderschatte blaasklachten bij vrouwen.
Interstitiële cystitis (blaaspijnsyndroom)
Interstitiële cystitis is een chronische aandoening waarbij de blaaswand ontstoken is zonder aanwezigheid van bacteriën. Het meest kenmerkende patroon: de pijn neemt toe naarmate de blaas voller is, en verlicht tijdelijk na het plassen.
Sommige vrouwen omschrijven het als een constant branderig gevoel in de blaas dat niet overgaat, ook niet na het plassen. Bijkomende klachten zijn frequent plassen ook 's nachts, een constant drukkend gevoel in de onderbuik, en bij vrouwen soms pijn bij vrijen. De aandoening treft voor negentig procent vrouwen.
Diagnose vereist uitsluiting van andere oorzaken en verloopt via de uroloog, die een cystoscopie (blaaskijkonderzoek) uitvoert.
Bekkenbodemproblemen
Een overmatig gespannen bekkenbodem kan stekende pijn bij het plassen veroorzaken, doordat de spieren rondom de plasbuis te veel weerstand bieden. Klachten zijn onder meer moeite met beginnen van de plas, een onderbroken urinestraal, frequente aandrang zonder goede doorstroom, en soms pijn in de onderbuik of rug.
Een bekkenbodemfysiotherapeut kan dit beoordelen en behandelen.
Ontsteking van de plasbuis (urethritis)
Urethritis is een ontsteking van de plasbuis die losstaat van de blaas. Klachten zijn een stekende pijn in de plasbuis of een gevoelige plasbuis die aanhoudt na het plassen, soms met toegenomen plasfrequentie of uitvloed. De meest voorkomende infectieuze oorzaken zijn chlamydia en gonorroe. Chlamydia verloopt bij 70 tot 90 procent van de vrouwen zonder klachten, wat betekent dat de infectie soms pas ontdekt wordt wanneer er al blaasklachten zijn.
Een SOA-test bij de huisarts of GGD geeft uitsluitsel. Urethritis kan ook worden veroorzaakt door dezelfde bacteriën die blaasontstekingen veroorzaken, maar dan in een lagere concentratie die niet altijd op een dipstick-test verschijnt.
Druk op de blaas, maar geen infectie
Een drukkend of zeurend gevoel in de blaas dat niet weggaat na het plassen, kan duiden op een overactieve blaas (OAB). Bij OAB trekt de blaasspier samen terwijl de blaas nog niet vol is, wat een plotselinge, sterke aandrang veroorzaakt, soms meerdere keren per dag en per nacht.
De aandoening heeft geen infectieuze oorzaak en wordt vaker gesignaleerd bij vrouwen in of na de menopauze, doordat oestrogeengebrek invloed heeft op de blaaswand en bekkenbodemspieren.
Druk in de onderbuik gecombineerd met blaasklachten kan ook duiden op endometriose: weefsel dat buiten de baarmoeder groeit en rondom de blaas gelokaliseerd kan zijn. Als de klachten elke maand op hetzelfde moment in de cyclus terugkomen, is dit een relevante richting om met de huisarts, gynaecoloog of een hormoonexpert te bespreken.
Veel moeten plassen zonder pijn of branderig gevoel
Frequent plassen zonder pijn of branderig gevoel wijst eerder op een functioneel probleem dan op een infectie of weefselirritatie.
Mogelijke oorzaken zijn een overactieve blaas, een hoge inname van cafeïne, alcohol of koolzuurhoudende dranken die de blaaswand prikkelen, of verhoogde bloedsuikerwaarden.
Frequent plassen is ook één van de vroege signalen van diabetes type 2 en loont het om te bespreken met de huisarts als het plotseling optreedt.
Foto: Stacey Koenitz
Bloed in de urine: altijd serieus nemen
Bloed in de urine (hematurie) kan zichtbaar zijn als een rode of bruine verkleuring, of microscopisch aanwezig zijn en alleen bij laboratoriumonderzoek worden gevonden. De meest voorkomende oorzaak is een blaasontsteking, maar bloed in de urine heeft meer mogelijke oorzaken: nierstenen, nierinfectie, trauma, of zeldzamer een blaastumor.
Bij vrouwen wordt blaaskanker vaker te laat ontdekt, omdat de klachten worden aangezien voor terugkerende blaasontstekingen. Het eerste en meest kenmerkende vroege signaal van een blaastumor is pijnloos bloed in de urine, ook wel pijnloze hematurie. Pijnloos bloed in de urine is altijd een reden voor een gang naar de huisarts, ook als er verder geen klachten zijn.
Een kort overzicht
Klacht |
Eerste stap |
Eventueel vervolgonderzoek |
Branderig bij plassen |
Dipstick thuistest |
Urinekweek bij huisarts |
Branderig na het plassen |
Beoordeel bijkomende symptomen (uitvloed, jeuk, roodheid) |
Schimmeltest of SOA-test bij huisarts |
Stekend gevoel in blaas |
Huisarts |
Uroloog (cystoscopie) |
Druk op blaas, geen infectie |
Huisarts |
Gynaecoloog of uroloog |
Bloed in de urine |
Altijd huisarts |
Urologie |
Veel plassen, geen pijn |
Huisarts (bloedsuiker checken) |
Bekkenbodemfysiotherapeut bij OAB |
Wat kun je zelf doen?
Toch een blaasontsteking
Is het toch een blaasontsteking en heeft het de neiging terug te keren? Dan is de eerste stap om voldoende water te blijven drinken, minimaal anderhalf tot twee liter water per dag, zodat bacteriën regelmatig worden weggespoeld.
Wetenschappelijk onderzoek kijkt ook naar de rol van specifieke stoffen die de adhesie van E. coli-bacteriën aan de blaaswand kunnen beïnvloeden. Meer hierover lees je in dit artikel. Een gezond microbioom speelt eveneens een rol: de balans van de vaginale en darmflora heeft invloed op de weerstand van de slijmvliezen. Meer over de probiotische stammen, specifiek ook voor de vrouwelijke vaginale darmflora vind je in dit artikel.
Bij uitwendige prikkeling
Gebruik alleen water of een milde, parfumvrije zeep voor de vulva, vermijd intieme doekjes en wissel van wasmiddel als de klachten samenvallen met een wasbeurt. Katoenen ondergoed vermindert vocht en warmte rondom de plasbuis.
Bij hormonale klachten, aandrangincontinentie of aanhoudende pijn
Voor deze situaties is doorverwijzing door de huisarts naar een gynaecoloog, uroloog of bekkenbodemfysiotherapeut de logische volgende stap.
Afsluiting
Of je nu last hebt van een branderig gevoel na het plassen maar geen blaasontsteking, een stekend gevoel in de plasbuis, veel plassen maar geen blaasontsteking, of druk op de blaas zonder infectie: in de meeste gevallen is de oorzaak te achterhalen en de klacht goed te behandelen. De eerste stap is altijd weten waarnaar je zoekt.
Bronnen
1. NHG-Standaard Urineweginfecties, herziene versie 2020. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/urineweginfecties
2. Mayo Clinic, Yeast infection (vaginal), 2024. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/yeast-infection/symptoms-causes/syc-20378999
3. Huidziekten.nl, Chlamydia (Chlamydia trachomatis urethritis en cervicitis), z.j. https://www.huidziekten.nl/zakboek/dermatosen/ctxt/Chlamydia.htm
4. Anna Ziekenhuis, Blaaspijnsyndroom Interstitiële Cystitis (IC), z.j. https://www.annaziekenhuis.nl/medische-informatie/uro048-blaaspijnsyndroom-interstitiele-cystitis-ic/
5. SHE Health Clinics, Wat is het blaaspijnsyndroom (interstitiële cystitis)?, z.j. https://she.health/wat-is-het-blaaspijnsyndroom-interstitiele-cystitis/
6. Catharina Ziekenhuis, Bekkenbodemproblemen bij vrouwen, z.j. https://www.catharinaziekenhuis.nl/patientenfolders/bekkenbodemproblemen-bij-vrouwen-gyn-031/
7. Bergman Clinics, Overactieve blaas: oorzaak, z.j. https://www.bergmanclinics.nl/vrouw/blaasklachten/overactieve-blaas/oorzaak-overactieve-blaas
8. RIVM, Diabetes mellitus type 2. https://www.rivm.nl/diabetes-mellitus
9. Erasmus MC, Blaaskanker bij vrouwen te vaak niet herkend, z.j. https://amazingerasmusmc.nl/urologie/check-de-urine-regelmatig-op-bloed/
Interresant? Sla dit artikel op met Pinterest!
FAQ
Wat is een aandoening die lijkt op een blaasontsteking, maar is het niet?
Interstitiële cystitis (ook wel blaaspijnsyndroom) is de bekendste aandoening die sterk lijkt op een blaasontsteking. Net als bij cystitis zijn de klachten een brandend of stekend gevoel bij het plassen, frequent plassen en druk in de onderbuik. Het cruciale verschil is dat er geen bacteriën aanwezig zijn: de ontsteking zit in de blaaswand zelf. Andere aandoeningen die op een blaasontsteking lijken zijn urethritis (ontsteking van de plasbuis, soms door chlamydia of gonorroe), een schimmelinfectie en een overactieve blaas.
Hoe voelt een beginnende nierbekkenontsteking?
Een nierbekkenontsteking (pyelonefritis) begint vaak met klachten die lijken op een blaasontsteking, maar voegt daar specifieke signalen aan toe: koorts boven 38 graden Celsius, koude rillingen, en pijn in de zij of rug ter hoogte van de nieren. Misselijkheid of braken komen ook voor. Het onderscheid met een gewone blaasontsteking zit met name in de koorts en de rugpijn. Bij twijfel is een gang naar de huisarts altijd verstandig, want een nierbekkenontsteking vereist antibiotica.
Waarom brandt het na het plassen, maar heb ik geen infectie?
Een branderig gevoel ná het plassen, eerder dan tijdens, wijst meestal op prikkeling van de omliggende weefsels en niet van de blaas of plasbuis zelf. De meest voorkomende oorzaken zijn een schimmelinfectie waarbij urine in contact komt met geïrriteerd vaginaal weefsel, irritatie door zeep of verzorgingsproducten, uitwendige prikkeling door latex of spermicide, of het vroege stadium van urethritis. Een dipstick-test helpt in dit geval niet: die meet nitriet en leukocyten in de urine, niet de conditie van de omliggende weefsels.
Wat zijn de oorzaken van irritatie na het plassen?
Irritatie na het plassen kan meerdere oorzaken hebben: een schimmelinfectie of bacteriële vaginose, een ontsteking van de plasbuis (urethritis) soms door een seksueel overdraagbare aandoening, contact van urine met geïrriteerd weefsel door zeep of wasmiddelen, of een overgevoeligheidsreactie op latex of glijmiddel. Bij aanhoudende klachten is het ook zinvol om hormonale oorzaken te overwegen, zoals vaginale atrofie door oestrogeengebrek, die de slijmvliezen dunner en gevoeliger maakt.
Wat is een overactieve blaas?
Een overactieve blaas (OAB) is een aandoening waarbij de blaasspier spontaan samentrekt terwijl de blaas nog niet vol is. Dit veroorzaakt een plotselinge, sterke plasaandrang die moeilijk te beheersen is. Vrouwen met OAB plassen gemiddeld meer dan acht keer per dag, soms ook 's nachts, en in kleine hoeveelheden per keer. Er is geen sprake van een infectie. OAB komt vaker voor bij vrouwen na de menopauze, doordat oestrogeengebrek invloed heeft op de blaaswand en bekkenbodemspieren.
Kan een schimmelinfectie voelen als een blaasontsteking?
Ja, een schimmelinfectie kan klachten geven die sterk lijken op een blaasontsteking. Het branderige gevoel bij of na het plassen, de verhoogde gevoeligheid rondom de plasbuis en het ongemak rondom de vulva overlappen met de symptomen van cystitis. Het verschil: bij een schimmelinfectie ontbreken de typische urinesymptomen van een blaasontsteking zoals troebele urine, maar zijn er wel vaginale symptomen aanwezig: jeuk, roodheid en een witte korrelige afscheiding. Een dipstick-test is negatief bij een schimmelinfectie.
Wanneer moet ik naar de huisarts met blaasklachten?
Als je zwanger bent is het aan te raden gelijk naar de huisarts te gaan. Een zelftest is niet betrouwbaar en een onbehandelde blaasontsteking kan leiden tot een nierbekkenonsteking wat tijdens de zwangerschap ernstige complicaties kan opveren.
Ga verder ook naar de huisarts als de klachten na drie tot vijf dagen niet zijn verbeterd, als je koorts of koude rillingen hebt, als er bloed in de urine zit, als de klachten regelmatig terugkomen, of als je niet weet wat de oorzaak is. Een negatieve dipstick-test bij aanhoudende klachten is ook reden voor een consult: dan is een urinekweek of aanvullend onderzoek nodig om de oorzaak te achterhalen.
Hoe lang duurt een blaasontsteking als je zwanger bent?
Bij een adequate antibioticabehandeling verdwijnen de klachten van een blaasontsteking doorgaans binnen twee tot drie dagen. Een aanbevolen antibiotica kuur duurt vijf tot zeven dagen, ook als je eerder geen klachten meer hebt. Het is belangrijk de kuur volledig af te maken om te voorkomen dat de infectie terugkeert. Na de kuur kan je arts een herhalingskweek afnemen om te bevestigen dat de infectie volledig verdwenen is
Geschreven door Lydia
Gecontroleerd door Jo
