Wat is D-mannose?
Wat is D-mannose?
D-mannose is een monosaccharide, een enkelvoudige suiker, die van nature voorkomt in fruit zoals cranberry’s, appels, bessen en perziken. Ook in het menselijk lichaam is D-mannose aanwezig: het speelt een rol in verschillende glycosyleringsprocessen, waarbij suikermoleculen worden gekoppeld aan eiwitten en vetten.
Als je D-mannose als supplement inneemt, wordt het snel opgenomen in de bloedbaan. Een groot deel wordt niet gemetaboliseerd maar grotendeels ongewijzigd uitgescheiden via de urine.
D-mannose werking: wat beschrijft de wetenschap?
Oke, hier komt even een heel wetenschappelijke stukje:
De wetenschappelijke interesse in D-mannose heeft alles te maken met E. coli en het zogenaamde FimH-mechanisme.
Uropathogene Escherichia coli (E. coli) beschikken over kleine haartjes, type-1-fimbriae, met daarin een bindingsstof: FimH. Via FimH hecht E. coli zich aan mannose-receptoren op epitheelcellen.
D-mannose heeft een moleculaire structuur die sterk lijkt op die mannose-receptoren. Wanneer D-mannose in de urine aanwezig is, bindt FimH zich aan de D-mannose in plaats van aan de epitheelcellen. Onderzoekers beschrijven dit als competitieve inhibitie: de bacterën worden dan dus met de urine afgevoerd in plaats van dat ze gehecht blijven in de cellen in je lichaam.
Dit werkingsmechanisme is specifiek. Het richt zich uitsluitend op bacterën die via type-1-fimbriae binden, wat het profiel van D-mannose onderscheidt van bredere antimicrobiële stoffen.
Foto: Yaroslav Shuraev
D-mannose preventief gebruiken
De meeste klinische studies naar D-mannose zijn opgezet als preventieve protocollen. Een veelgeciteerde gerandomiseerde studie van Kranjčec et al. vergeleek dagelijkse inname van D-mannose (2 gram) met nitrofurantoin (50 mg) en een controlegroep.
In de D-mannose-groep noteerden onderzoekers aanzienlijk minder herhaalde episodes dan in de controlegroep zonder behandeling.
Een grotere gerandomiseerde studie uit 2024, met 598 deelnemers, vond een kleiner en statistisch niet-significant effect: 51% in de D-mannose-groep versus 55,7% in de placebogroep ervoer een nieuw behandeld voorval.
De onderzoekers concludeerden dat D-mannose op basis van dit onderzoek niet standaard aanbevolen kan worden in de eerste lijn.
Het wetenschappelijke beeld is dus gevarieerd: veelbelovend, maar nog niet eenduidig. De onderzoeken zijn opgezet bij specifieke doelgroepen en met uiteenlopende protocollen, wat vergelijking bemoeilijkt.
Precies hierom moeten wij dus zo vaag schrijven over wát men precies preventief voorkomen wil, omdat dit een 'claim' is die wij niet mogen maken. (Maar wees gerust, een kleine google search met 'D-mannose vrouw' en je krijgt gelijk te zien waar we hier zo omheen zitten te springen in dit artikel.)
D-mannose en probiotica: een logische combinatie
In onze probiotica voor vrouwen, de Bio-Culturen Femme, hebben wij bewust D-mannose toegevoegd en dat is niet zonder reden. Afgezien dat D-mannose op zichzelf, preventief, dus veelbelovend onderzoek achter zich heeft wordt de combinatie met probiotica óók actief onderzocht:
D-mannose richt zich biochemisch op één specifiek bindingsmechanisme.
Probiotica, en dan met name Lactobacillus-stammen als L. crispatus, L. gasseri, L. reuteri en L. rhamnosus, hebben een ander profiel. Ze ondersteunen de flora-balans in het vrouwelijk lichaam, produceren melkzuur en beschermende stoffen die de pH laag houden.
Wetenschappers hebben de combinatie van D-mannose en Lactobacillus-stammen onderzocht als gecombineerd protocol, met veelbelovende resultaten. De twee ingrediënten spreken verschillende mechanismen aan, wat ze in theorie complementair maakt: D-mannose op bacterieel adhesieniveau, probiotica op flora-balans niveau.
In onze Bio-Culturen Femme combineren we dus 250 mg D-mannose met 2 miljard CFU uit 8 stammen, waaronder de Lactobacillus-stammen die het meest zijn onderzocht in relatie tot vrouwelijke flora-balans.
D-mannose of cranberry?
D-mannose komt van nature voor in cranberry's. En aangezien beide worden ingezet voor dezelfde klacht zou je denken dat dit dus is om de D-mannose in cranberries. Maar dit is niet waar. D-mannose komt maar in relatief lage waardes voor in cranberries en het zijn de 'proanthocyanidines' die het onderzoek leiden.
Proanthocyanidines (PAC's), zijn een andere stofgroep met een ander werkingsprofiel.
Onderzoekers hebben PAC's bestudeerd in relatie tot de type-P-fimbriae van E. coli, een ander bindingspad dan het FimH-mechanisme waarop D-mannose aangrijpt.
Omdat beide verbindingen verschillende bindingspunten aanspreken, kunnen ze theoretisch complementair werken, wat ook de reden is dat ze soms in gecombineerde supplementen voorkomen.
Is D-mannose gevaarlijk?
D-mannose wordt bij gebruik van de aanbevolen dosering als veilig beschouwd. Klinisch onderzoek laat zien dat dagelijkse inname van 2 gram gedurende zes maanden goed verdragen wordt. Milde maag-darmklachten, zoals een losse ontlasting of een opgeblazen gevoel, zijn de meest gerapporteerde bijwerkingen en zijn tijdelijk van aard.
Over de nieren: bij normale doseringen zijn er geen aanwijzingen voor nierbelasting. Bij zeer hoge doseringen bestaat er theoretisch een risico, maar de exacte grens is niet goed onderzocht. De praktische richtlijn is eenvoudig: overschrijd de aanbevolen dosering op de verpakking niet.
Gebruik je medicatie die bloedsuiker beïnvloedt, zoals metformine of insuline? Dan is overleg met je arts verstandig voordat je start met D-mannose, omdat het als suiker in theorie de bloedglucosespiegel kan beïnvloeden.
Bronnen:
- Role of D-mannose in urinary tract infections – a narrative review. PMC, 2022.
- Foxman B. Epidemiology of urinary tract infections: incidence, morbidity, and economic costs. American Journal of Medicine, 2002.
- Kranjčec B, Papeš D, Altarac S. D-mannose powder for prophylaxis of recurrent urinary tract infections in women: a randomized clinical trial. World J Urol 32, 79–84, 2014.
- Harding C et al. d-Mannose for Prevention of Recurrent Urinary Tract Infection Among Women: A Randomized Clinical Trial. JAMA Internal Medicine, 2024.
- Howell AB et al. Inhibition of the adherence of P-fimbriated Escherichia coli to uroepithelial-cell surfaces by proanthocyanidin extracts from cranberries. New England Journal of Medicine, 1998.
- Jepson RG et al. Cranberries for preventing urinary tract infections – Cochrane review.
- Natura Foundation, D-Mannose monografie.
- WebMD. D-Mannose – Overview, Uses, Side Effects, Precautions, Interactions, Dosing and Reviews.
- Effects of D-Mannose, Ellirose™ and Lactobacillus Plantarum – PMC, 2020.
- Nseir W et al. Efficacy of an orally administered combination of Lactobacillus paracasei LC11, cranberry and D-mannose, 2020.
FAQ
Wat doet D-mannose met je lichaam?
D-mannose is een enkelvoudige suiker die snel wordt opgenomen en grotendeels ongewijzigd via de urine wordt uitgescheiden. In de urine bindt D-mannose zich aan specifieke bacteriën via een mechanisme dat onderzoekers beschrijven als competitieve inhibitie: de bacterën worden dan met de urine afgevoerd in plaats van dat ze hechten aan epitheelcellen in het lichaam.
Wat is beter: D-mannose of cranberry?
Er zijn geen directe vergelijkende studies, dus een eenduidig antwoord bestaat niet. D-mannose richt zich op FimH via type-1-fimbriae; cranberry-PAC’s zijn onderzocht in relatie tot type-P-fimbriae. Twee verschillende biochemische profielen, die in principe met dezelfde klacht aan de slag gaan en theoretisch complementair kunnen werken.
Is D-mannose slecht voor de nieren?
Bij gebruik van de aanbevolen dosering zijn er geen aanwijzingen voor nierbelasting. Bij extreem hoge doseringen bestaat er theoretisch een risico, maar de exacte grens is onvoldoende onderzocht. Houd je aan de dosering op de verpakking. Heb je bestaande nierproblemen, bespreek het gebruik dan met je arts.
Wat mag je niet innemen samen met D-mannose?
Er zijn geen goed onderbouwde interacties van D-mannose met medicijnen of supplementen. Voorzichtigheid is geboden bij medicatie die bloedsuiker beïnvloedt, zoals metformine of insuline, omdat D-mannose een suiker is. Raadpleeg je arts als dit voor jou van toepassing is. Combinatie met cranberry of probiotica is veilig en wordt wetenschappelijk onderzocht.
Hoe lang mag je D-mannose slikken?
Klinisch onderzoek heeft veiligheid aangetoond bij dagelijks gebruik van 2 gram gedurende zes maanden. Over langdurig gebruik daarna is onvoldoende onderzoek beschikbaar. Bij langdurig gebruik is overleg met een arts verstandig.
Beïnvloedt D-mannose mijn bloedsuiker?
D-mannose is een suiker, maar wordt bij normale doseringen grotendeels ongewijzigd uitgescheiden en niet significant gemetaboliseerd. Bij aanbevolen hoeveelheden zijn er geen aanwijzingen voor relevante effecten op de bloedsuikerspiegel. Gebruik je insuline of andere bloedsuikermedicatie, dan is voorzichtigheid en overleg met je arts geboden.
Kan ik D-mannose combineren met probiotica?
Ja, en die combinatie is zelfs wetenschappelijk onderzocht. D-mannose en Lactobacillus-stammen spreken verschillende mechanismen aan: D-mannose op adhesieniveau, probiotica op flora-balans niveau. En kunnen zo juist goede samenwerkingpartners zijn.
Er zijn dan ook geen bekende contra-indicaties voor deze combinatie.
Mag ik D-mannose gebruiken tijdens mijn zwangerschap?
Er is onvoldoende onderzoek naar de veiligheid van D-mannose tijdens zwangerschap of borstvoeding. Raadpleeg je arts of verloskundige voordat je start.
In onze probiotica voor zwangere vrouwen hebben we dan ook bewust géén D-mannose toegevoegd. De combinatie probiotica en D-mannose vind je daarentegen wel terug in onze Bio-Culturen Femme.
Interessant? Sla het artikel op met Pinterest!
Geschreven door Lydia
Lydia is onze brandstoryteller. Met haar academische achtergrond en focus op research vertaalt ze wetenschappelijke informatie naar heldere, toegankelijke artikelen.
Gecontroleerd door Jo
Jo is de founder van Laveen. Ze heeft een orthomeleculaire achtergrond en is opgegroeid met de principes van traditionele chinese kennis.
