Welke soort Bifidobacterium past bij jou?
Wat bifidobacterium is en waar het van nature voorkomt
Bifidobacterium is een geslacht van gram-positieve, anaerobe bactëriën. Anaeroob betekent dat ze leven zonder zuurstof, wat hen goed uitrust voor het bestaan diep in de dikke darm, waar ze van nature thuishoren. Ze zijn niet alleen in de darm te vinden: bifidobactëriën zijn ook aanwezig in de mondholte en worden via moedermelk, de vaginale flora en het maagdarmkanaal van de moeder overgedragen aan de baby.
De hoeveelheid bifidobactëriën in het lichaam verandert sterk met de leeftijd. Bij gezonde borstgevoede baby’s domineren ze het darmmicrobioom volledig. Na de spening daalt hun aandeel, en bij volwassenen maken ze gemiddeld 3 tot 6 procent uit van het totale darmmicrobioom. Bij ouderen neemt die hoeveelheid verder af, al laat onderzoek bij honderdjarigen zien dat zij juist relatief meer bifidobactëriën herbergen dan jongere ouderen, iets wat onderzoekers momenteel nader bestuderen.
Waarom bifidobacterium in probiotica supplementen wordt verwerkt
Probiotica zijn levende micro-organismen die in supplementen worden verwerkt. Wij en andere fabrikanten kiezen voor bifidobactëriën omdat ze van nature deel uitmaken van het menselijke microbioom en uitgebreid zijn onderzocht in wetenschappelijke literatuur.
Er zijn tientallen klinische studies gepubliceerd in peer-reviewed tijdschriften zoals The Lancet Gastroenterology & Hepatology en Gastroenterology.
Opvallend
In de Europese Unie zijn er geen goedgekeurde gezondheidsclaims voor probiotica of bifidobactëriën als zodanig. Het gaat zelfs zo ver dat een probiotica supplement niet meer de naam 'probiotica' mag dragen omdat dit op zichzelf al als claim wordt gezien.
Dat betekent niet dat er geen onderzoek bestaat, maar wel dat wij als fabrikant geen claims mogen maken over wat de bactëriën "doen‟ of "veroorzaken‟.
Verschillende soorten, verschillende doelen
Dit is misschien wel het meest onderschatte punt bij het kiezen van een probiotica. Bifidobacterium is geen enkelvoudige bacterie, maar een geslacht met meer dan veertig officieel erkende soorten. Binnen die soorten bestaan weer specifieke stammen, elk met hun eigen wetenschappelijke profielen.
De soort die goed onderzocht is bij baby’s, is een andere dan de soort waarnaar bij volwassenen of ouderen onderzoek is gedaan. Als je een probiotica kiest, is het dan ook zinvol om te kijken welke soort erin zit, en of die past bij jouw reden.
Hieronder vind je de soorten die het vaakst voorkomen in probiotica.
Bifidobacterium infantis
specifiek voor (jonge) kinderen
Bifidobacterium infantis (volledige naam: Bifidobacterium longum subsp. infantis) is uniek geëvolueerd samen met zuigelingen.
De bacterie beschikt over een uitzonderlijk breed repertoire aan enzymen die specifiek zijn afgestemd op het verteren van menselijke melkoligosachariden (HMOs): de complexe koolhydraten in moedermelk die andere bacteriesoorten niet kunnen verwerken. Dat maakt B. infantis tot een echte specialist van de kinderdarm.
In wetenschappelijk onderzoek is B. infantis verreweg het meest bestudeerd bij zuigelingen.
Zijn aanwezigheid in het darmmicrobioom van borstgevoede baby’s geldt als een kenmerk van een goed gekoloniseerde kinderdarm. Voor volwassenen is hij daarom minder relevant.
Laveen’s Bio-Culturen Drops, een probiotica voor baby’s en kinderen vanaf de geboorte tot en met 4 jaar, bevat B. infantis als een van zijn twee stammen.
De Bio-Culturen Junior (binnenkort beschikbaar), samengesteld voor kinderen van 4 jaar en ouder, bevat eveneens B. infantis.
Bifidobacterium breve
van moedermelk tot peuterdarmen
B. breve wordt teruggevonden in zowel moedermelk als de darm van zuigelingen. Net als B. infantis kan hij HMOs afbreken, zij het met een iets smaller enzymrepertoire. Hij is dominant aanwezig in de vroege kinderjaren, waarna zijn aandeel afneemt naarmate het kind ouder wordt.
Onderzoek bij vroeggeboren baby’s wijst uit dat specifieke B. breve-stammen potentieel kan helpen met sommige dingen (die wij hier niet mogen noemen). Voor volwassenen is het onderzoek naar B. breve beperkter.
Bifidobacterium longum
de meest aanwezige soort door het hele leven
Als er één soort is die van zuigeling tot oudere aanwezig blijft, dan is het Bifidobacterium longum. Deze soort vertegenwoordigt in het darmmicrobioom van zuigelingen tot wel 56 procent van alle bifidobactëriën en blijft ook in de volwassen darm de meest voorkomende binnen dit geslacht.
Wetenschappers hebben zich de afgelopen jaren sterk gericht op de verbinding tussen Bifidobacterium longum en het brein. Er zijn specifieke onderzoeken gaande met bijvoorbeeld de stammen Bifidobacterium longum NCC3001 en Bifidobacterium longum 1714 wat zich richt op hele andere zaken dan enkel het effect in de darmbioom.
Dit is voorlopig en verkennend onderzoek, maar het illustreert hoe stamspecifiek de wetenschap inmiddels werkt.
De Bio-Culturen Femme (binnenkort beschikbaar), een probiotica specifiek samengesteld voor vrouwen, bevat Bifidobacterium longum subsp. longum als een van haar acht stammen.
Bifidobacterium bifidum
breed aanwezig in zowel kinderen als volwassenen
B. bifidum is aanwezig in zowel de kinderdarm als de darm van volwassenen en behoort tot de oudst beschreven soorten binnen het geslacht. In recente publicaties is hij ook onderzocht in verband met de vaginale flora bij vrouwen.
Een opvallende stam binnen deze soort is MIMBb75. Hierover meer in de laatste paragraaf.
Bifidobacterium lactis
de meest bestudeerde soort voor volwassenen
Bifidobacterium lactis, voluit Bifidobacterium animalis subsp. lactis, is de bifidobacterium waarnaar bij volwassenen en ouderen verreweg het meeste onderzoek is gedaan.
Twee stammen springen eruit: BB-12 en HN019, die beide onderwerp zijn geweest van meerdere gerandomiseerde, placebo-gecontroleerde klinische studies.
Bifidobacterium lactis is ook de soort die het vaakst wordt teruggevonden in commerciële probiotica voor volwassenen, mede omdat hij goed overleeft in zuivelproducten en relatief stabiel is in supplementvorm. De „bifidus‟ die je ziet staan op yoghurtverpakkingen verwijst in de meeste gevallen naar deze soort.
Onze Bio-Culturen Femme (binnenkort beschikbaar) voor vrouwen en de Bio-Culturen Junior (binnenkort beschikbaar) voor kinderen vanaf 4 jaar bevatten beide Bifidobacterium animalis subsp. lactis als een van hun stammen.
Bifidobacterium in voeding
Bifidobactëriën komen van nature voor in gefermenteerde zuivelproducten zoals yoghurt en kefir, en in gefermenteerde plantaardige producten zoals zuurkool, kimchi en miso. Maar aanwezigheid van de bacteriën, betekend niet dat ze ook nog levend (en dus bruikbaar voor je lichaam) zijn.
Verhitting doodt de bacteriën, dus elk product dat gepasteuriseerd is, bevat per definitie geen levende bifidobacteriën.
Ongepasteuriseerde yoghurt bevat in principe bifidobacteriën. Kefir, gemaakt van kefirkorrels, bevat van nature ook een mix van bactëriën en gisten, waaronder bifidobactëriën. Rauwe, niet-gepasteuriseerde zuurkool en kimchi kunnen eveneens bifidobactëriën bevatten, maar in de meeste supermarkten zul je enkel gepasteuriseerde varianten aantreffen. Miso (ongepasteuriseerd) en bepaalde ongepasteuriseerde kazen vormen eveneens potentiële bronnen, al is het gehalte bifidobactëriën daarin minder goed gedocumenteerd dan in yoghurt en kefir.
De uitzondering: Bifidobacterium bifidum MIMBb75
In de studie ‘Heat-inactivated Bifidobacterium bifidum MIMBb75 (SYN-HI-001) in the treatment of irritable bowel syndrome’, gepubliceerd in The Lancet Gastroenterology & Hepatology in 2020, werd onderzocht of verhitte, dus niet meer levende B. bifidum MIMBb75 nog effect had.
De uitkomst was opvallend: van de 221 deelnemers in de behandelgroep bereikte 34 procent het primaire eindpunt, tegenover 19 procent in de placebogroep. De onderzoekers concludeerden dat de werkzame eigenschappen van specifiek deze bacterie ook na verhitting bewaard bleven, mogelijk doordat de adhesieve celstructuur intact blijft. Wie meer wil weten, vindt het artikel via PubMed onder PMID 32277872.
Dit is vooralsnog een uniek onderzoek voor deze specifieke stam. De algemene regel blijft gelden: voor werkzame probiotica heb je levende bactëriën nodig.
Bronnen:
1. Bifidobacteria and Their Role as Members of the Human Gut Microbiota. Frontiers in Microbiology, 2016. https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fmicb.2016.00925/full
2. The role of Bifidobacterium in longevity and the future of probiotics. PMC, 2024. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11315853/
3. Recent Development of Probiotic Bifidobacteria for Treating Human Diseases. PMC, 2022. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8727868/
4. Guglielmetti S et al., Heat-inactivated Bifidobacterium bifidum MIMBb75 (SYN-HI-001) in the treatment of irritable bowel syndrome. The Lancet Gastroenterology & Hepatology, 2020. https://www.thelancet.com/journals/langas/article/PIIS2468-1253(20)30056-X/abstract
5. Duar RM et al., Bifidobacterium longum subspecies infantis: champion colonizer of the infant gut. PMC, 2015. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4350908/
6. Chichlowski M et al., Impact of Bifidobacterium longum Subspecies infantis on Pediatric Gut Health and Nutrition. PMC, 2024. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11510697/
7. Contributions to human breast milk microbiome and enteromammary transfer of Bifidobacterium breve. PMC, 2020. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6986747/
8. Bercik P et al., The anxiolytic effect of Bifidobacterium longum NCC3001 involves vagal pathways for gut-brain communication. PMC, 2012. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3413724/
9. Pinto-Sanchez MI et al., Probiotic Bifidobacterium longum NCC3001 Reduces Depression Scores and Alters Brain Activity. PubMed, 2017. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28483500/
10. Allen AP et al., Bifidobacterium longum 1714 Strain Modulates Brain Activity of Healthy Volunteers During Social Stress. PMC, 2016. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6615936/
11. Lactococcus lactis and Bifidobacterium bifidum alleviate postmenopausal symptoms by suppressing NF-κB signaling. PMC, 2024. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11685947/
12. Consumption of Bifidobacterium animalis subsp. lactis BB-12 impacts upper respiratory tract infection and NK and T cells in healthy adults. PubMed, 2016. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26821116/
13. Bifidobacterium animalis subsp. lactis HN019 Effects on Gut Health: A Review. PMC, 2021. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8712437/
14. Bifidobacterium species viability in dairy-based probiotic foods. Frontiers in Microbiology, 2024. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10869629/
15. Ezendam J, Van Loveren H. Immune effects of the probiotic Bifidobacterium breve. RIVM rapport 340320006, 2007. https://www.rivm.nl/publicaties/immune-effects-of-probiotic-bifidobacterium-breve
16. Gezondheidsraad, Schadelijke effecten van stoffen en micro-organismen in de voeding tijdens de zwangerschap, Achtergronddocument Nr. 2021/26-A5, 2021, p. 66-68.
FAQ
Wat doet bifidobacterium?
Bifidobacterium is een bacteriegeslacht dat van nature in het menselijk lichaam voorkomt, voornamelijk in de dikke darm. Wetenschappers bestuderen deze bactëriën uitgebreid vanwege hun rol in het darmmicrobioom en mogelijke verbanden met andere lichaamssystemen. In de EU zijn er geen goedgekeurde gezondheidsclaims voor bifidobactëriën, wat betekent dat fabrikanten niet mogen beweren wat ze „doen‟.
Welke yoghurt heeft bifidobacterium?
Niet elke yoghurt bevat bifidobactëriën. Alleen yoghurt met levende culturen die na de fermentatie niet opnieuw zijn gepasteuriseerd, bevat actieve bifidobactëriën. Verhitting doodt namelijk de van nature voorkomende bacteriën in de yoghurt.
Kijk op de verpakking naar vermeldingen als 'ongepasteuriseerd', ‘bevat levende en actieve culturen’ of naar de naam van een specifieke bifidobacteriumsoort in de ingrediëntenlijst.
Wat zijn de kenmerken van bifidobacterium?
Bifidobactëriën zijn gram-positieve, anaerobe bactëriën, wat betekent dat ze zonder zuurstof leven. Ze zijn niet bewegelijk, hebben een kenmerkende vertakte of Y-vormige celstructuur en produceren melkzuur en azijnzuur als afvalproducten van hun stofwisseling. Ze komen van nature voor in de dikke darm, de mondholte en het vaginale milieu. Hun aandeel in het darmmicrobioom is bij zuigelingen het grootst en neemt af met de leeftijd.
Zit er bifidobacterium in kefir?
Ja, kefir kan bifidobactëriën bevatten. Kefir wordt gemaakt met kefirkorrels, een complexe mix van bactëriën en gisten, en bevat van nature diverse bacteriesoorten waaronder bifidobactëriën. De exacte samenstelling varieert per product en productiemethode.
Let wel op: enkel kefir zonder extra pasteurisatie na fermentatie bevat levende stammen, want verhitting doodt de levende bactëriën.
Welke voeding bevat bifidobacterium?
Bifidobactëriën komen voor in gefermenteerde, ongepasteuriseerde producten. De bekendste bronnen zijn yoghurt, kefir, rauwe zuurkool, kimchi en ongepasteuriseerde miso.
Producten die na fermentatie zijn gepasteuriseerd, zoals de meeste zuurkool uit de supermarkt, bevatten geen levende bifidobactëriën meer. Check altijd de verpakking op de vermelding ‘levende culturen’ of 'ongepasteuriseerd'.
Wat is het verschil tussen bifidobacterium en lactobacillus?
Bifidobacterium en Lactobacillus zijn allebei bacteriegeslachten die worden verwerkt in probiotica, maar ze zijn niet verwant.
Lactobacillus domineert de gezonde vaginale flora en komt ook voor in de darm. Bifidobacterium domineert juist de kinderdarm en is prominent aanwezig in het microbioom van borstgevoede baby’s.
Veel probiotica bevatten beide geslachten gecombineerd, maar welke combinatie het meest onderzocht is voor jouw situatie, verschilt per soort en stam.
Interessant? Sla het artikel op met Pinterest!
Geschreven door Lydia
Lydia is onze brandstoryteller. Met haar academische achtergrond en focus op research vertaalt ze wetenschappelijke informatie naar heldere, toegankelijke artikelen.
Gecontroleerd door Jo
Jo is de founder van Laveen. Ze heeft een orthomeleculaire achtergrond en is opgegroeid met de principes van traditionele chinese kennis.
