PFAS onder de loep en wat je zelf kan doen
Wat is PFAS precies?
PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen: een groep van duizenden door mensen gemaakte chemische stoffen.²
PFAS wordt ook wel forever chemicals genoemd, een bijnaam die griezelig treffend is. De binding tussen koolstof en fluor waaruit PFAS bestaat, is een van de sterkste bindingen in de scheikunde. Daardoor breekt de stof in de natuur nauwelijks af, en dus ook niet in je lichaam. Wat er eenmaal inzit, of in de bodem terechtkomt, blijft dus lange tijd rondcirculeren.
Waarom is PFAS in je lichaam niet goed?
PFAS geeft geen duidelijke symptomen waaraan je blootstelling herkent, en dat maakt het onderwerp lastiger te bevatten dan bijvoorbeeld een infectie met koorts of uitslag.
Van PFAS zelf wordt je namelijk niet direct ziek, maar het risico zit in een verschoven risico op de langere termijn.
Volgens het RIVM is een verminderde werking van het immuunsysteem het eerste effect dat optreedt, al bij langdurige blootstelling aan relatief lage hoeveelheden.⁴ Bij hogere blootstelling zijn ook effecten op cholesterol, de lever en eventueel de ontwikkeling van een ongeboren kind niet uit te sluiten, Ook wordt PFAS in verband gebracht met nier- en testiskanker.⁴
Waar komt PFAS vandaan?
en wat kun je zelf doen?
Chemici ontwikkelden de eerste PFAS-varianten halverwege de vorige eeuw, precies omdat de stof zo hardnekkig is: water, vet en vuil glijden er simpelweg vanaf. Die eigenschap maakte PFAS-producten decennialang populair, van de anti-aanbaklaag in pannen tot waterafstotende regenkleding, blusschuim en verpakkingen van fastfood en snoep.³ De productie zelf en het gebruik van deze producten maakt dat PFAS in onze leefomgeving en lichamen is terechtgekomen.
Geen PFAS producten kopen
Een andere pan kopen of een jas zonder impregneerlaag is een van de weinige PFAS-keuzes die je meteen zelf in de hand hebt. Naast dat je direct contact met PFAS zo verminderd, is als consument je portemonnee vaak je enige stem: hoe minder mensen PFAS-producten kopen, hoe minder aantrekkelijk het voor fabrikanten wordt om ze te blijven maken.
Die druk werkt, al gaat het traag, en zolang er geen algeheel verbod is, vult een ander bedrijf de vraag (van andere consumenten) meestal toch weer op. Voor een echt sluitend antwoord blijf je dus afhankelijk van regelgeving, niet van goede bedoelingen alleen. Zelf niet meer kopen is niettemin de eerste stem die je als consument wel kunt laten horen.
Foto: Gezer Amorim
Meer nodig dan enkel je eigen keuze
Wat die productkeuzes niet oplossen, is de rest van je blootstelling. Voor de meeste Nederlanders zijn voeding en drinkwater de grootste bron van PFAS, niet het incidentele contact met de eigen pan of jas.⁴
Haal je vanaf morgen elk PFAS-product uit huis, dan heb je daarmee dus maar een klein deel van je eigen probleem opgelost. De rest zit al in de bodem en in het water, veroorzaakt door diezelfde industrie die deze producten decennialang produceerde, ruim voordat er een consument met een bezwarenlijst aan te pas kwam.
Hoe vervuild is de Nederlandse bodem en het water eigenlijk?
Hier wordt het pas echt ongemakkelijk. Het RIVM onderzocht het grondwater door heel Nederland en vond PFAS overal terug, niet alleen rond bekende bronnen zoals fabrieken.⁵
De hoogste concentraties zitten vlak onder het maaiveld, maar ook in grondwater dat al veel ouder is, zijn de stoffen aangetroffen. Het RIVM trekt daaruit zelf een harde conclusie: "Mensen kunnen zelf weinig doen om contact met PFAS te vermijden."⁵ Dat is een ongebruikelijk eerlijke uitspraak voor een overheidsinstituut, en die verdient het daarom zeker om serieus genomen te worden.
Meest ernstige bodemverontreiniging
Ook qua schaal is het beeld groter dan de doorsnee nieuwsberichten doen vermoeden. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat inventariseerde bijna 4.000 locaties in Nederland waar mogelijk sprake is van ernstige bodemverontreiniging met PFAS, waarvan er 57 inmiddels officieel als "aandachtslocatie" zijn aangemerkt door gemeenten en provincies.⁶
Dat aantal groeit nog, simpelweg omdat de overheid pas net is begonnen met inventariseren.
Foto: R. Lohrum
Helpt een volledig verbod?
Zelfs een volledig Europees PFAS-verbod lost dit niet snel op. Het RIVM berekende met een verspreidingsmodel hoe lang de tien meest voorkomende PFAS nog in de Rijn en de Maas blijven zitten als de uitstoot morgen zou stoppen.⁷
Zelfs dan duurt het minstens 30 jaar voordat drinkwaterbedrijven de extra zuiveringsstap kunnen laten vervallen, oplopend tot 40 jaar als de uitstoot pas geleidelijk wordt afgebouwd.
Wat er al in het water en de bodem zit, is dus niet zomaar weg, ook niet met goed beleid, laat staan zonder beleid.
PFAS in je bloed: de cijfers voor Nederland
Hoeveel PFAS heb jij zelf in je bloed? De kans is groot dat het antwoord "meer dan de norm" is. Het RIVM onderzocht bijna 1.500 bloedmonsters op 28 verschillende PFAS-stoffen en vond dat de som van de vier belangrijkste varianten bij het overgrote deel van de bevolking (meer dan 90%) boven de gezondheidskundige grenswaarde van de EFSA ligt. (Dit is 6,9 nanogram per milliliter bloed.)⁸
Die grenswaarde komt niet uit de lucht vallen. De EFSA, de Europese voedselveiligheidsautoriteit, stelde een wekelijkse veilige inname vast van 4,4 nanogram per kilogram lichaamsgewicht, voor de som van PFOS, PFOA, PFNA en PFHxS samen.⁹
De grens is opvallend streng, want het is niet gebaseerd op een direct verband met bijvoorbeeld kanker of orgaanschade, maar op een verminderde reactie van het immuunsysteem op vaccinaties, het meest gevoelige effect dat onderzoekers konden vinden.
Foto: Karola G.
Regionaal zijn er wel verschillen. Rond Dordrecht en de Westerschelde liggen de waarden hoger, waar de chemiefabriek Chemours decennialang PFOA loosde.¹⁰
Maar het beeld dat PFAS-belasting enkel een lokaal Zeeuws of Zuid-Hollands probleem is, klopt dus niet. De landelijke cijfers laten zien dat vrijwel iedereen in Nederland ruim boven de norm zit, ook ver van elke fabriek.
PFAS in de borstvoeding
Dit is waar veel jonge moeders deze zomer van schrokken. Het RIVM onderzocht moedermelk van 1.629 Nederlandse vrouwen op 29 verschillende PFAS-stoffen en vond in vrijwel alle monsters sporen van PFOS en PFOA.¹
Bij 82 procent van de vrouwen bleef de hoeveelheid onder de risicogrens, wat betekent dat er voor het kind geen schadelijke effecten worden verwacht. Bij 18 procent lag de hoeveelheid daarboven, al hangt het af van meerdere factoren, waaronder erfelijkheid en leefomstandigheden, of een kind daar daadwerkelijk last van krijgt.
Ondanks de cijfers raden het RIVM en het Voedingscentrum aan om gewoon te blijven borstvoeden, als dat kan.¹ De reden is simpel: de bewezen voordelen van borstvoeding, zoals bescherming tegen infecties, wegen zwaarder dan het risico van de PFAS die erin zit.
Er is bovendien een geruststellend detail dat nauwelijks in het nieuws kwam: de hoeveelheid PFAS in Nederlandse moedermelk is sinds het vorige onderzoek uit 2014 juist gedaald.¹
Foto: Anna Shvets
Wat kun je zelf nog doen?
Het eerlijke antwoord: niet zo heel veel.
Los van andere producten kopen, is de kern van dit artikel ontnuchterend. Er zijn dingen die binnen jouw eigen invloed liggen en die ook echt wel iets doen, maar je dweilt daarmee met de kraan open zolang de bron (de bodem en het water om je heen) gewoon blijft nalekken.
Waarom je jouw lichaam niet echt kunt helpen 'opruimen'.
De kern van het probleem zit in diezelfde sterke koolstof-fluorbinding die PFAS ook in de natuur zo moeilijk afbreekbaar maakt. Je lichaam beschikt niet over enzymen die deze binding kunnen doorbreken. In plaats daarvan hoopt PFAS zich op in lever, nieren en bloedplasma, en verdwijnt het alleen langzaam via urine en gal.¹¹ Zelfs als je vandaag stopt met alle blootstelling, duurt het dus jaren voordat de hoeveelheid in je bloed merkbaar daalt.
Er zijn geen 'ontslakkingskuren' of 'zuiveringskuren' die dit proces kunnen versnellen.
Een korte aantekening, er zijn wél onderzoeken hiernaar, maar de resultaten zijn nog voorzichtig en niet doorslaggevend:
- Onderzoek naar voedingsvezels zoals bètaglucaan uit haver is voorzichtig veelbelovend in het helpen 'opruimen'. Maar het onderzoek is vooralsnog kleinschalig en vooral getest bij muizen en maar een kleine groep mensen.¹²
- Bloed of plasma doneren verlaagt aantoonbaar je eigen PFAS-waarde,¹³ maar bloedbanken screenen donorbloed niet op PFAS.¹⁴ Dus wat jij kwijtraakt, komt dus vermoedelijk gewoon bij iemand anders terecht, wat het minder een algemene oplossing maakt en meer een verplaatsing van je eigen probleem.
Rond je huis
Hier ligt wél concrete winst, vooral als je in een bekende aandachtslocatie woont of gewoon kritisch wilt zijn over je eigen grond en water.
De moestuin
Voor een moestuin op mogelijk vervuilde grond geldt: telen in de volle grond is af te raden zolang je de bodem niet hebt laten testen.
Onderzoek van het RIVM en Wageningen University & Research in de regio Dordrecht liet zien dat gewassen uit moestuinen op meer dan een kilometer van een bekende bron veilig zijn om te eten, wel ervanuit gaande dat je afwisseld met groente uit de winkel.¹⁵
Alleen pal naast de bron, binnen die kilometer, adviseerde het RIVM om zelf geteelde gewassen helemaal te laten staan. De praktische oplossing voor wie toch dicht bij een bron woont of simpelweg zekerheid wil: teel in verhoogde bedden of bakken met aantoonbaar schone grond, met een teeltlaag van minstens 30 centimeter, in plaats van in de eigen, mogelijk vervuilde bodem. Laat bij twijfel eerst een bodemonderzoek uitvoeren voordat je een nieuwe moestuin aanlegt.
Foto: Yan Krukau
Kippen en eieren
Voor hobbykippen ligt de kern van het probleem niet in het voer, maar in de wormen die de dieren buiten opscharrelen.
Wormen nemen PFAS sterk op uit de bodem, en de concentratie in de worm kan hoger zijn dan in de grond zelf.¹⁶ En die PFAS komt dan vanzelf in de kip in haar eieren terecht.
Het officiële RIVM-advies blijft daarom: eet geen eieren van eigen hobbykippen.
Wie het wel wilt, maar ook het risico wil beperken, kan de bodem in de ren droger houden met een overkapping, worteldoek of een laag zand of houtsnippers, waardoor kippen minder wormen tegenkomen. Dat is praktisch advies dat dierenartsen geven, geen officiële garantie van het RIVM dat de eieren daarmee weer veilig worden.¹⁷
Foto: Maria Luiza Melo
Kraanwater filteren
Voor kraanwater geldt dat Nederland voldoet aan de Europese drinkwaternorm van 0,1 microgram per liter voor de som van 20 PFAS-stoffen. Dat is dus geen garantie dat er niets in zit, alleen dat het onder de wettelijke grens blijft.
Om ook hier de PFAS blootstelling te verminderen kun je jouw water wel filteren: Omgekeerde osmose en ionenwisseling verwijderen zowel lang- als kortketen-PFAS het meest volledig, terwijl actiefkoolfilters vooral goed werken tegen de langere ketens en minder tegen kortere varianten zoals GenX.
Kijk bij aanschaf van een waterfilter naar een NSF/ANSI 53- of 58-certificering die specifiek op PFAS-verwijdering is getest.¹⁸
Het is wel belangrijk om je koolfilter altijd op tijd te vervangen, want een verzadigd koolfilter kan de opgevangen PFAS weer aan het water afgeven in plaats van vasthouden.¹¹ (Over dweilen met de kraan letterlijk open gesproken.)
Al deze stappen zijn het waard om te nemen. Maar ze veranderen niets aan de kern van het probleem: zolang de bodem en het water zelf vervuild blijven, blijven dit babystapjes. Wat daar wél iets aan doet, ligt niet bij jou persoonlijk, maar bij Nederland en de EU.
Wat hebben we nodig van Nederland en de EU?
Het water
Nederland diende samen met Duitsland, Denemarken, Noorwegen en Zweden een voorstel in bij het Europees Chemicaliën Agentschap (ECHA) voor een vrijwel algeheel verbod op productie, verkoop en gebruik van PFAS in de Europese Unie.¹⁹
In maart 2026 spraken de wetenschappelijke comités van ECHA hun steun uit voor dat voorstel, met uitzonderingen voor een beperkt aantal toepassingen waarvoor nog geen alternatief bestaat. Een definitief advies wordt eind 2026 verwacht, waarna de Europese Commissie met een voorstel komt voor besluitvorming door de lidstaten en het Europees Parlement. Precies hier kun je als kiezer of als lid van een lokale politieke partij nog gewicht in de schaal leggen: dit soort dossiers wint het zelden van de actualiteit van de dag, tenzij er ook lokaal druk op blijft staan.
Foto: Valentin Ivantshov
Er bestaat bovendien technologie die PFAS uit water daadwerkelijk vernietigt in plaats van verplaatst. Supercritical water oxidation breekt PFAS-moleculen af onder extreme temperatuur en druk, met een aangetoonde afbraak van meer dan 99 procent in proefinstallaties, en wordt in de Verenigde Staten al ingezet bij de bron. In Nederland draait deze techniek nog niet op grote schaal.
Ondertussen draaien Nederlandse drinkwaterbedrijven op voor de rekening van wat er al vervuild is. Sinds 2024 hebben onder meer Evides, Dunea, Waternet en Vitens hun zuiveringsinstallaties uitgebreid met extra actieve-kool- en ionenwisselingsstappen.
Oasen investeerde alleen al vorig jaar ruim 37 miljoen euro in de drinkwaterinfrastructuur, deels gedreven door dit soort opgaven.²⁰ Die kosten komen terug op de waterrekening van huishoudens, niet bij de bedrijven die de vervuiling decennia geleden veroorzaakten.
De bodem
Dit is het deel dat het minst in het nieuws komt, terwijl het minstens zo relevant is voor je eigen voeding en de eieren van je eigen kippen.
Bodemsanering van PFAS is mogelijk, maar is duur en traag. Dat wordt het best duidelijk uit de grootste PFAS-sanering die Nederland tot nu toe heeft uitgevoerd: In Doetinchem lekte in 2019 blusschuim uit ruim 1.300 vaten de grond in. De sanering die daarop volgde, kostte minstens 8,5 miljoen euro voor het afgraven en verwerken van zo'n 20.000 ton vervuilde grond, goed voor naar schatting 180 kilo PFAS.²¹
Nederland beschikt zelf niet over installaties die geschikt zijn om PFAS bij hoge temperatuur te vernietigen: het meest vervuilde blusschuim moest naar verbrandingsovens in Duitsland, Frankrijk en Denemarken. Het minst vervuilde deel van de grond ligt inmiddels in een speciaal afgesloten "stortplaats binnen een stortplaats" in Groningen, en voor een ander deel loopt er een proef om er 50.000 bakstenen van te bakken.²¹
Foto: Theo Felten
Dat is één locatie. Nederland telt er inmiddels bijna 4.000 met een vermoeden van ernstige PFAS-vervuiling.⁶ Reken zelf uit wat dat betekent als elke sanering in de buurt van acht miljoen euro kost. Maar de vraag is wel, wat is onze gezondheid en die van de wereld waar we op leven waard en willen we een 'het is te duur' zomaar accepteren?
Er zijn ook technieken die minder graven en meer scheiden of laten groeien. Saneringsbedrijven passen grondwassing toe, waarbij vervuilde grond wordt gewassen en gescheiden in schone grondstoffen en een klein, geconcentreerd restproduct waaruit de PFAS vervolgens wordt vernietigd, met naar eigen zeggen een reinigingsrendement van meer dan 95 procent.²²
Fytoremediatie gaat nog een stap natuurlijker: in een proefproject in Antwerpen worden 1.500 wilgen en een veld hennep gebruikt om PFAS letterlijk uit de bodem te trekken en op te slaan in de bladeren, die vervolgens worden geoogst en vernietigd voordat ze op de grond kunnen vallen.²³ Het is duurzaam en relatief goedkoop, maar traag: het project loopt al enkele jaren en de eerste harde resultaten worden pas over een paar jaar verwacht.
Het is geen vraag of het technisch kan
De technologie om te saneren bestaat dus, in meerdere vormen. Wat ontbreekt, is het tempo en het budget om dat op de schaal van de bijna 4.000 locaties te doen. Het is dus geef vraag of het kan, maar wanneer dit op de politieke agenda komt.
Een eerlijke afsluiting
Volledig PFAS-vrij leven is met de huidige stand van zaken helaas niet realistisch, en dat ligt niet aan een gebrek aan discipline aan jouw kant.²
Vervang dus zeker een gekraste pan of een sterk geïmpregneerde jas: dat is de makkelijke winst, en geen nieuwe kopen is ook een stem die je als consument laat horen.
Test de bodem voordat je een moestuin begint of hobbykippen houdt, zeker in de buurt van een bekende bron, en gebruik een gecertificeerd waterfilter.
Maar wees eerlijk over wat dat oplost: een fractie. De grootste winst zit niet in je koelkast, en ook niet alleen in je eigen boodschappenmandje, maar in de bodem en het water die van ons allemaal zijn.
Die kwetsbaarheid wordt pas echt aangepakt zodra we ons dat met z'n allen realiseren, en net zo hard blijven aandringen op schoon water en gesaneerde grond als we nu voor onszelf doen op een pan zonder coating.
Bronnen
[1] RIVM, PFAS in moedermelk van Nederlandse vrouwen, 2026. https://www.rivm.nl/nieuws/pfas-in-moedermelk
[2] RIVM, PFAS, 2026. https://www.rivm.nl/pfas
[3] Rijksoverheid, Waarzitwatin, PFAS, 2026. https://waarzitwatin.nl/stoffen/pfas
[4] RIVM, Risico's PFAS voor gezondheid en milieu, 2026. https://www.rivm.nl/pfas/risicos-pfas-voor-gezondheid-en-milieu
[5] RIVM, PFAS in heel Nederland in het grondwater, 2021. https://www.rivm.nl/nieuws/pfas-in-heel-nederland-in-grondwater
[6] Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, PFAS aandachtslocaties, eindrapportage, 2022. https://open.overheid.nl/documenten/ronl-1768acfccb9cfc874c7a60800136956c6350d0ba/pdf
[7] RIVM, PFAS-dynamiek in Rijn en Maas: toekomstscenario's met SimpleBox, 2026. https://www.rivm.nl/publicaties/pfas-dynamiek-in-rijn-en-maas-toekomstscenarios-met-simplebox
[8] RIVM, PFAS in bloed van de Nederlandse bevolking, 2025. https://www.rivm.nl/publicaties/pfas-in-bloed-van-nederlandse-bevolking
[9] EFSA, PFAS in food: EFSA assesses risks and sets tolerable intake, 2020. https://www.efsa.europa.eu/en/news/pfas-food-efsa-assesses-risks-and-sets-tolerable-intake
[10] RIVM, Gezondheid en PFAS rond Chemours en Westerschelde, 2026. https://www.rivm.nl/pfas/gezondheid-en-pfas-rond-chemours-westerschelde
[11] RIVM, Vragen en antwoorden over PFAS, 2026. https://www.rivm.nl/pfas/vraag-antwoord
[12] Schlezinger, J. et al. (Boston University), pilotonderzoek naar voedingsvezels en uitscheiding van PFAS, geciteerd in The Guardian, 2025. https://www.theguardian.com/environment/2025/may/11/pfas-dietary-fiber-forever-chemicals
[13] Gasiorowski, D. et al., Effect of Plasma and Blood Donations on Levels of Perfluoroalkyl and Polyfluoroalkyl Substances in Firefighters in Australia: A Randomized Clinical Trial, JAMA Network Open, 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35394514/
[14] Transfusion News, Perfluoroalkyl and Polyfluoroalkyl Levels after Blood Donations, 2022. https://transfusionnews.com/2022/04/27/perfluoroalkyl-and-polyfluoroalkyl-levels-after-blood-donations/
[15] RIVM, PFAS in gewassen uit moestuinen in Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht en Molenlanden, 2022. https://www.rivm.nl/nieuws/pfas-in-gewassen-uit-moestuinen-in-dordrecht-papendrecht-sliedrecht-en-molenlanden
[16] RIVM, Wormen belangrijke bron van PFAS in particuliere eieren, 2026. https://www.rivm.nl/nieuws/wormen-belangrijke-bron-van-pfas-in-particuliere-eieren
[17] Pluimveeweb.nl, RIVM: wormen belangrijke bron van PFAS in eieren van hobbykippen, 2026. https://www.pluimveeweb.nl/artikel/1481195-rivm-wormen-belangrijke-bron-van-pfas-in-eieren-van-hobbykippen/
[18] US EPA, Identifying Drinking Water Filters Certified to Reduce PFAS, 2024. https://www.epa.gov/water-research/identifying-drinking-water-filters-certified-reduce-pfas
[19] ECHA, Per- and polyfluoroalkyl substances (PFAS): evaluation, state of play, 2026. https://echa.europa.eu/documents/10162/67348133/upfas_evaluation_state_of_play_en.pdf
[20] H2O Waternetwerk, Oasen: zorgplicht drinkwater moet zelfde prioriteit krijgen als woningbouw of energie, 2026. https://www.h2owaternetwerk.nl/h2o-actueel/oasen-zorgplicht-drinkwater-moet-zelfde-prioriteit-krijgen-als-woningbouw-of-energie
[21] ANP/Binnenlands Bestuur, Saneren terrein met PFAS in Doetinchem kost miljoenen, 2025. https://www.binnenlandsbestuur.nl/ruimte-en-milieu/natuur-en-milieu/saneren-terrein-met-pfas-in-doetinchem-kost-miljoenen
[22] TAUW, Reiniging van PFAS-houdende grond, 2026. https://www.tauw.nl/pfas/duurzame-reiniging-pfas-houdende-grond.html
[23] VILT vzw, Wilgen, hennep en enzymes halen PFAS uit bodem en grondwater in uniek saneringsproject, 2024. https://vilt.be/nl/nieuws/wilgen-hennep-en-enzymes-halen-pfas-uit-bodem-en-grondwater-in-wereldwijd-uniek-saneringsproject
Interresant? Sla dit artikel op met Pinterest!
FAQ
Waar staat PFAS voor?
PFAS is de afkorting van poly- en perfluoralkylstoffen, een groep van duizenden door de mens gemaakte chemische stoffen die vet, water en vuil afstoten. Ze staan ook bekend als forever chemicals, omdat de sterke binding tussen koolstof en fluor waaruit ze bestaan nauwelijks afbreekt in de natuur of in het lichaam.
Waar komt PFAS vandaan?
PFAS is een door mensen ontwikkelde stof, voor het eerst gebruikt halverwege de vorige eeuw vanwege de water-, vet- en vuilafstotende eigenschappen. Fabrieken stootten de stof decennialang uit via lucht en afvalwater, waardoor het inmiddels wijdverspreid in bodem, grondwater en de voedselketen zit. Voor de meeste Nederlanders is dat de belangrijkste bron van blootstelling, niet het incidentele gebruik van een product met PFAS.
Wat doet PFAS met je lichaam?
PFAS geeft geen directe, voelbare klachten, maar verhoogt bij langdurige blootstelling het risico op gezondheidseffecten. Het eerst verwachte effect is een minder goed werkend immuunsysteem, gevolgd door mogelijke effecten op cholesterol, de lever en, bij hogere blootstelling, de ontwikkeling van het ongeboren kind.
Waarom is PFAS gevaarlijk?
PFAS is niet gevaarlijk in de zin van een acuut gif, maar problematisch omdat het zich opstapelt. Je lichaam kan de sterke chemische binding niet afbreken, waardoor de stof zich jarenlang ophoopt in lever, nieren en bloed voordat hij langzaam weer verdwijnt. Die opstapeling, in combinatie met voortdurende lage blootstelling via voeding en drinkwater, is waar de zorg vandaan komt. Niet een plotseling risico bij eenmalig contact.
Moet ik stoppen met borstvoeding vanwege PFAS?
Nee. Het RIVM en het Voedingscentrum adviseren om borstvoeding te blijven geven, ook al bevat moedermelk PFAS. De bewezen voordelen van borstvoeding wegen zwaarder dan het risico van de PFAS die erin zit, en de hoeveelheid PFAS in Nederlandse moedermelk is de afgelopen jaren juist gedaald.
Kan de bodem eigenlijk gesaneerd worden van PFAS?
Ja. De grootste PFAS-sanering van Nederland tot nu toe, in Doetinchem, kostte minstens 8,5 miljoen euro om ongeveer 20.000 ton vervuilde grond af te graven en te verwerken, voor naar schatting 180 kilo PFAS. Er bestaan ook technieken als grondwassing en fytoremediatie met wilgen en hennep, maar op de schaal van de bijna 4.000 mogelijk vervuilde locaties in Nederland is dit vooral een kwestie van tempo, budget en politieke keuzes, niet van ontbrekende technologie.
Geschreven door Lydia
Gecontroleerd door Jo
