Wat zegt de totox-waarde over je omega 3 olie?
Wat is de TOTOX-waarde?
TOTOX staat voor 'total oxidation' en is een rekenwaarde die laat zien hoe ver de oxidatie van een olie is gevorderd. De waarde wordt berekend uit twee afzonderlijke metingen: de peroxidewaarde (PV), die de eerste fase van oxidatie meet, en de anisidinewaarde (AV), die de afbraakproducten van die eerste fase meet. De formule is simpel: TOTOX = (2 × PV) + AV.¹
De peroxidewaarde laat zien hoeveel verse oxidatieproducten er op dit moment in de olie zitten. De anisidinewaarde laat zien wat er in het verleden van die olie al is afgebroken, ook als de peroxiden zelf inmiddels weer zijn omgezet in andere stoffen. Samen geven ze daarom een vollediger beeld dan elke meting apart, en dat is waarom de internationale omega-3-industrie, verenigd in GOED (Global Organization for EPA and DHA Omega-3s), beide waarden combineert in één norm.¹
Waarom oxideren omega-3-vetzuren zo snel?
EPA en DHA zijn meervoudig onverzadigde vetzuren, wat betekent dat ze meerdere dubbele bindingen in hun structuur hebben. Precies die dubbele bindingen maken ze gevoelig: zuurstof kan er gemakkelijk een reactie mee aangaan, vooral onder invloed van licht en warmte.²
Hoe meer dubbele bindingen, hoe kwetsbaarder het vetzuur in theorie is. DHA heeft er zes, EPA heeft er vijf, wat verklaart waarom DHA in aanleg nog gevoeliger is voor oxidatie, al hangt de uiteindelijke stabiliteit in de praktijk sterk af van hoe de olie verwerkt, verpakt en beschermd wordt.
Dit verklaart ook waarom de vorm van een supplement een rol speelt. Een capsule sluit de olie af van lucht tot het moment dat je hem doorslikt.
Een vloeibare olie in een flesje komt bij elk gebruik opnieuw in contact met zuurstof, dus bij vloeibare visolie (zoals druppels) is bewaring nog belangrijker: donker, koel en goed afgesloten.²
Fabrikanten compenseren dit deels met antioxidanten. In de voedingsmiddelenindustrie wordt hiervoor vaak het synthetische BHT (butylhydroxytolueen, E321) gebruikt, een toegelaten additief.⁴
Het kan ook met natuurlijke alternatieven: rozemarijnextract en gemengde natuurlijke tocoferolen (vitamine E).
Bij Laveen combineren we in onze omega-3-druppels rozemarijnextract met gemengde natuurlijke tocoferolen, terwijl de softgels (zowel de mama omega 3 als de vega omega 3) uitsluitend met tocoferolen worden beschermd.
Welke TOTOX-waarde is goed?
Binnen de omega-3-industrie geldt een breed gedragen vrijwillige norm: een peroxidewaarde tot 5 meq O₂/kg, een anisidinewaarde tot 20 en een TOTOX-waarde tot 26.¹ Dat is een maximum, geen streefwaarde. Hoe lager de waarde, hoe verser de olie.
Belangrijk om te weten: een TOTOX-waarde is geen vaste eigenschap van een product, maar van een specifieke partij olie op een specifiek moment. Elke nieuwe levering ruwe olie heeft een eigen uitgangskwaliteit, afhankelijk van onder andere de versheid van de grondstof en de manier van transport en opslag voorafgaand aan verwerking. Een merk kan daarom nooit één algemene TOTOX-waarde voor een heel product garanderen. Wat we wel kunnen is elke batch controleren en zelf een maximale waarde hierop zetten.
Maar is verser dan ook beter?
Oxidatie zet EPA en DHA chemisch om in andere stoffen, peroxiden en aldehyden, die niet langer als omega-3 meetellen.⁴ Hoe verder een olie is geoxideerd, hoe groter de kans dat een deel van de EPA en DHA al is afgebroken voordat je het supplement inneemt, waardoor de werkelijke hoeveelheid omega 3 die je binnen krijgt lager is dan op het etiket staat.
Een grootschalig marktonderzoek onder visolieproducten liet zien hoe groot het verschil in de praktijk kan zijn: de getestte producten in het onderzoek bevatten gemiddeld nog 68 procent van de op het etiket beloofde hoeveelheid EPA en DHA, met de meest geoxideerde producten op nog maar een derde.⁴
Hoe hoger de gemeten anisidinewaarde en TOTOX-waarde, hoe groter dat tekort doorgaans was.⁴
Daarom dat wij altijd elke batch testen in plaats van steekproeven te doen, en waarom we onze eigen norm van een TOTOX waarde van 5 zoveel lager dan de industriestandaard van 26 hebben gezet. Want zuiver betekent voor ons niet alleen het ontbreken van (synthetische) smaak- en vulstoffen, maar ook een zo hoog mogelijke kwaliteit van wat er wél in zit.
Hoe herken je de beste visolie of algenolie?
Wat de beste visolie of algenolie is, is afhankelijk van verschillende factoren. Eén daarvan is dus die TOTOX waarde, waarbij het óók belangrijk is om te vragen hoe vaak de fabrikant dan ook daadwerkelijk haar producten test.
Andere factoren die meespelen zijn:
De bron van de omega 3
Omega 3 komt in veel verschillende voeding voor, maar DHA en EPA vind je enkel in vis(olie) of algen(olie). Beiden bevatten DHA en EPA en zijn even 'goed'. Andere bronnen van omega 3, zoals walnoten, lijnzaad en chia, bevatten ALA. Deze vorm van Omega 3 moet eerst nog in je lichaam worden omgezet, wat een niet zo efficiënt proces is.
De hoeveelheden en verhouding DHA en EPA
Het advies van de gezondheidsraad in Nederland is om 250mg DHA en EPA gecombineerd binnen te krijgen per dag. Ze maken hier geen onderscheid tussen de beide vormen. Dit is een algemeen advies. Per persoon kan het wél uitmaken welke vorm jij meer behoefte aan hebt, waarbij het dan dus goed is om te kijken welke in welke vorm de omega 3 in je supplement zit. Hoewel wij hier in dit artikel hier niet verder over mogen uitbreiden, mag je altijd contact met ons opnemen voor persoonlijk advies.
De zuiverheid van de formule
Vanwege het oxidatieproces van omega 3 moet er dus eigenlijk altijd een anti-oxidant worden toegevoegd aan een omega 3 supplement. De industrie standaard is dus het synthetische BHT (E321), hoewel het óók kan met enkel natuurlijke oxidanten in de vorm van vitamine E (tocepherolen) en rozemarijn extract.
Daarnaast is het ook belangrijk bij visolie om te kijken naar de bron van de vis en het proces om er olie van te maken. Helaas hebben we nog altijd te maken met veel schadelijke visserij praktijken, die ook de basis vormen voor veel visolieën. Daarbij moet de visolie vaak flink bewerkt worden om deze helder en 'schoon' te krijgen, waardoor je dus te maken hebt met een bewerkt product en alle nadelen die daar weer bij horen. Algenolie is veel zuiverder te produceren, omdat deze algen beschermd gekweekt kunnen worden, zonder een impact te vormen op de gezondheid van onze oceanen en zonder de invloed van de zware metalen welke we helaas ook in vis weer terugvinden.
Bronnen:
[1] Bannenberg, G., Mallon, C., Edwards, H., Yeadon, D., Yan, K., Johnson, H., & Ismail, A., Omega-3 Long-Chain Polyunsaturated Fatty Acid Content and Oxidation State of Fish Oil Supplements in New Zealand, Scientific Reports, 2017. https://www.nature.com/articles/s41598-017-01470-4
[2] EFSA Panel on Biological Hazards (BIOHAZ), Scientific Opinion on Fish Oil for Human Consumption. Food Hygiene, including Rancidity, EFSA Journal, 2010. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2010.1874
[3] EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA), Scientific Opinion on Dietary Reference Values for fats, including saturated fatty acids, polyunsaturated fatty acids, monounsaturated fatty acids, trans fatty acids, and cholesterol, EFSA Journal, 2010. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2010.1461
[4] Lundebye, A.K. et al., Levels of synthetic antioxidants (ethoxyquin, butylated hydroxytoluene and butylated hydroxyanisole) in fish feed and commercially farmed fish, Food Additives & Contaminants, 2010. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20931417/
FAQ
Wat is een goede TOTOX-waarde?
Hoe lager, hoe beter. De omega-3-industrie hanteert een vrijwillige maximumgrens van TOTOX 26, opgebouwd uit een peroxidewaarde tot 5 meq O₂/kg en een anisidinewaarde tot 20.¹ Producten met een TOTOX-waarde in de enkele cijfers gelden als vers, terwijl waarden die tegen de 26 aan zitten nog wel binnen de norm vallen, maar aanzienlijk verder geoxideerd zijn. Sommige fabrikanten leggen zichzelf daarom een strengere eigen grens op, ruim onder het wettelijk toegestane maximum.
Wat betekent een lage TOTOX-waarde voor omega-3?
Een lage TOTOX-waarde betekent dat een omega-3-olie nog weinig is geoxideerd en dus relatief vers is op het moment van testen. Dat zegt iets over de kwaliteit van de olie, maar niets over hoeveel EPA of DHA erin zit: dat zijn twee losse eigenschappen van een product. Een olie kan een uitstekende TOTOX-waarde hebben en toch een laag EPA- of DHA-gehalte, en omgekeerd.
Heeft een hoge TOTOX-waarde invloed op de werkzaamheid van mijn omega-3-supplement?
Ja, oxidatie zet EPA en DHA om in andere stoffen die niet meer als omega-3 meetellen.⁴ Een marktonderzoek onder visolieproducten liet zien dat de geteste producten gemiddeld nog 68 procent van de op het etiket beloofde hoeveelheid EPA en DHA bevatten, met de meest geoxideerde producten op nog maar een derde.⁴ Hoe hoger de TOTOX-waarde, hoe groter het tekort doorgaans was.⁴
Wat is een goede omega-3-waarde?
Om deze vraag te beantwoorden kun je het beste kijken naar 2 verschillende waardes: de hoeveelheid EPA en DHA in een product, en de TOTOX-waarde, die iets zegt over de versheid. Voor de hoeveelheid geldt dat EFSA een dagelijkse inname van 250 milligram EPA en DHA samen als toereikend beschouwt voor een gezonde volwassene.³ Voor de versheid geldt de TOTOX-norm van maximaal 26, met een voorkeur voor een zo laag mogelijke waarde.¹ Kijk dus op het etiket zowel naar het EPA/DHA-gehalte als, als de fabrikant dat deelt, naar de TOTOX-waarde.
Hoe wordt de TOTOX-waarde gemeten?
De TOTOX-waarde wordt in een laboratorium berekend uit twee afzonderlijke metingen: de peroxidewaarde, die de eerste oxidatieproducten meet, en de anisidinewaarde, die de afbraakproducten daarvan meet. De formule is TOTOX = (2 × peroxidewaarde) + anisidinewaarde.¹ Dit gebeurt met chemische analyses, niet met een visuele of organoleptische beoordeling, al kan sterk geoxideerde olie ook merkbaar ruiken of proeven.
Waarom staat de TOTOX-waarde niet op het etiket van mijn omega-3-supplement?
Etiketten zijn wettelijk verplicht om het EPA- en DHA-gehalte te vermelden, maar een TOTOX-waarde is geen verplichte etiketinformatie. Daarbij is het lastig om een vaste TOTOX waarde voor een product te geven. Elke batch kan namelijk hierin afwijken, en dit zou dus betekenen dat elke batch zijn eigen etiket zou moeten hebben, wat logisitiek vaak lastig is.
Fabrikanten die hier transparant over zijn, delen dit cijfer vaak op hun website, in een kwaliteitscertificaat of op aanvraag bij de klantenservice.
Interessant? Sla het artikel op met Pinterest!
Geschreven door Lydia
Lydia is onze brandstoryteller. Met haar academische achtergrond en focus op research vertaalt ze wetenschappelijke informatie naar heldere, toegankelijke artikelen.
Gecontroleerd door Jo
Jo is de founder van Laveen. Ze heeft een orthomeleculaire achtergrond en is opgegroeid met de principes van traditionele chinese kennis.
