Alles over koper: van metaal tot de rol in je lichaam
Is koper een metaal, mineraal of vitamine?
Koper is een chemisch element met het symbool Cu. En in die zin is het letterlijk een metaal. In voeding en in het lichaam spreken we echter van koper als mineraal, of preciezer: een spoorelement, omdat je er maar kleine hoeveelheden van nodig hebt.
Het koper “als metaal” (bijvoorbeeld in elektriciteitskabels) en het koper “uit voeding” zijn dus wel degelijk dezelfde bouwsteen, maar in het lichaam komt koper voor als ion dat gebonden is aan eiwitten en enzymen, niet als massief metaal.
Waar is koper goed voor?
Voor koper zijn binnen de Europese regelgeving verschillende gezondheidsclaims toegestaan. Deze claims zijn gebaseerd op de rol die koper speelt in fundamentele processen in het lichaam.
We mogen hier niet te 'medisch' op ingaan als supplementenproducent, maar hieronder een korte oplijsting van de toegestane claims:
Koper draagt bij aan een normaal energieleverend metabolisme.
Koper speelt een rol bij de normale werking van het zenuwstelsel en het behoud van normaal bindweefsel.
Koper draagt bij aan een normale pigmentatie van haar en huid, waardoor koper ook wel bekend staat als één van de ‘haar vitamines’ (hoewel het dus technisch gezien een mineraal is).
Tot slot draagt koper bij aan de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress.
Foto: Greta Hoffman
Hoeveel koper heb je nodig?
Koper is een zogenaamd spoorelement: essentieel, maar een nutriënt waarvan het lichaam slechts kleine hoeveelheden nodig heeft. In Nederland hanteert de Gezondheidsraad voor volwassenen een aanbevolen hoeveelheid van 0,9 mg per dag.¹
Op Europees niveau gebruikt EFSA echter hogere referentiewaarden. De door EFSA vastgestelde adequate inname ligt op 1,3 mg per dag voor vrouwen en 1,6 mg per dag voor mannen.²
Deze verschillen ontstaan doordat EFSA vooral kijkt naar wat mensen gemiddeld binnenkrijgen, terwijl de Gezondheidsraad vooral uitgaat van wetenschappelijk bewijs.¹
Ondanks dit verschil gaat het nog altijd om kleine hoeveelheden. In onderstaande tabel kun je zien hoeveel mg koper er in verschillende voedingsbronnen zit.
Hieruit blijkt dat je met één portie vaak al gemakkelijk de hogere aanbeveling van EFSA haalt. Koper komt bovendien zowel in dierlijke als plantaardige bronnen in goede hoeveelheden voor, waardoor ook mensen met een plantaardige levensstijl en een gevarieerd dieet net zo goed aan een adequate inname kunnen komen.
Foto: Lisa from Pexels. In zonnebloempitten zit relatief veel koper.
In welke voeding zit koper?
| Voedingsmiddel | Koper (mg per 100 g) |
|---|---|
| Lever | ± 4,0 mg |
| Cashewnoten | ± 2,2 mg |
| Zonnebloempitten | ± 1,8 mg |
| Pure chocolade | ± 1,7 mg |
| Sesamzaad | ± 1,5 mg |
| Vis en schaaldieren | ± 0,5–0,9 mg |
| Peulvruchten | ± 0,3–0,4 mg |
| Volkoren granen | ± 0,3 mg |
| Avocado | ± 0,2 mg |
| Champignons | ± 0,3 mg |
Koper en supplementen
Hoewel een kopertekort in de praktijk niet gauw voorkomt, kan het wel gebeuren wanneer gedurende langere tijd zink in hogere hoeveelheden wordt gesupplementeerd. Dit komt doordat bij langdurige hogere inname van zink de opname van koper uit voeding negatief kan worden beïnvloed.³ Neem je dus een geïsoleerd zinksupplement, doe dit dan in overleg met je zorgdeskundige en zorg dat je koper wordt gemonitord.
Zijn zink en koper samen in een supplement slecht?
Nee, zeker niet. Beide mineralen leveren een positieve of onderhoudende bijdrage aan huid en haar en zijn daarom populaire ingrediënten in ‘haar’ en beauty supplementen, zoals bijvoorbeeld in onze Vega Collageen.
Wat van belang is in een supplement waarin beide mineralen zijn gecombineerd, is dat de hoeveelheden zorgvuldig op elkaar zijn afgestemd. Zo blijft de natuurlijke balans tussen zink en koper behouden. Vanuit wetenschappelijk onderzoek wordt vaak een verhouding van zink tot koper van 10:1 aangehouden, een verhouding die ook is toegepast in onze Vega Collageen-formule met 15 mg zink en 1,5 mg koper.⁴
Bronnen:
¹ Gezondheidsraad, Evaluatie van de voedingsnormen voor vitamines en mineralen voor volwassenen, 2018, hoofdstuk Koper, tabel “Overzicht van de Nederlandse normen voor koper”.
² EFSA NDA Panel, Scientific Opinion on Dietary Reference Values for Copper, 2015.
³ EFSA NDA Panel, Tolerable Upper Intake Level for Zinc, 2014.
FAQ
Wat doet koper met je lichaam?
Koper draagt bij aan een normaal energieleverend metabolisme, de normale werking van het zenuwstelsel en het behoud van normaal bindweefsel. Daarnaast draagt koper bij aan een normale pigmentatie van haar en huid en aan de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress. Het lichaam gebruikt koper als zogenaamd spoorelement, wat betekent dat het maar relatief weinig nodig heeft.
Is koper goed voor je gezondheid?
Koper is een essentieel mineraal dat nodig is voor het goed functioneren van het lichaam en daarmee onderdeel is van een goede gezondheid. Het ondersteunt verschillende normale lichaamsprocessen, zoals bijvoorbeeld je energiemetabolisme, het zenuwstelsel en het behoud van bindweefsel. Het lichaam gebruikt koper in relatief kleine hoeveelheden, ongeveer 0,9 mg per dag. Deze hoeveelheid is in principe eenvoudig uit een gezond en gevarieerd voedingspatroon te halen.
Waar zit veel koper in voeding?
Koper komt van nature voor in uiteenlopende voedingsmiddelen. Relatief veel koper zit in lever, noten en zaden zoals cashewnoten en zonnebloempitten, sesamzaad en cacao (of dus pure chocolade). Ook peulvruchten, volkoren granen, vis en schaaldieren leveren koper.
Is het veilig om koper te slikken?
Koper is een essentieel spoorelement dat het lichaam in kleine hoeveelheden nodig heeft. Binnen de aanbevolen innames wordt koper als veilig beschouwd. Omdat het om een spoorelement gaat, is het belangrijk om hoge doseringen te vermijden en supplementen bewust te gebruiken. In de praktijk wordt koper meestal al voldoende via voeding binnengekregen.
Waar zit heel veel koper in?
De hoogste concentraties koper worden gevonden in orgaanvlees, met name lever. Daarnaast bevatten cashewnoten, sesamzaad, zonnebloempitten en cacao (of dus pure chocolade) relatief veel koper.
Waardoor raakt het kopergehalte in het lichaam uitgeput?
Een kopertekort komt zelden voor bij een gevarieerd dieet. In de praktijk wordt een verlaagde koperstatus vooral gezien bij langdurig gebruik van hooggedoseerde zinksupplementen. Zink beïnvloedt de opname van koper negatief, waardoor een langdurig hoge zinkinname de opname van koper kan remmen.
Interessant? Sla het artikel op met Pinterest!
Geschreven door Lydia
Lydia is onze brandstoryteller. Met haar academische achtergrond en focus op research vertaalt ze wetenschappelijke informatie naar heldere, toegankelijke artikelen.
Gecontroleerd door Jo
Jo is de founder van Laveen. Ze heeft een orthomeleculaire achtergrond en is opgegroeid met de principes van traditionele chinese kennis.
Deel en ontvang 15% korting!
Deel dit product eenvoudig op een van de volgende sociale netwerken en ontvang 15% korting!