Wat is het verschil tussen foliumzuur, folaat en Quatrefolic?
Foliumzuur als je zwanger bent
De Gezondheidsraad adviseert al decennia: neem een supplement van 400 microgram foliumzuur per dag, vanaf ten minste vier weken vóór de conceptie tot de tiende zwangerschapsweek.
De reden is goed onderbouwd: folaat is essentieel voor de sluiting van de neuraalbuis, die plaatsvindt in de eerste vier weken na de conceptie. Een onvoldoende folaatstatus in die periode vergroot het risico op neurale buisdefecten zoals een open ruggetje.
Dat advies is er al lang, en het werkt. Maar het maakt in de officiële richtlijn geen onderscheid tussen de verschillende vormen van foliumzuur of folaat. Toch zit er een wezenlijk verschil tussen die vormen, en het loont om te begrijpen waaruit dat verschil bestaat.
Tip: Begin met slikken vanaf het moment dat je een kinderwens hebt. Wacht niet tot je weet dat je zwanger bent. De neuraalbuis sluit immers al binnen 4 weken na conceptie en dus meestal vóór je positieve test.
Foliumzuur vs. actief folaat
Synthetisch foliumzuur is de vorm die je het vaakst in supplementen tegenkomt. Maar dit is niet de vorm die het lichaam direct kan gebruiken.
Voordat foliumzuur zijn werk kan doen, moet het via een reeks enzymatische stappen worden omgezet. Het eindproduct van die omzetting is 5-methyltetrahydrofolaat, afgekort als 5-MTHF.
Dit is de biologisch actieve vorm van folaat en de enige die het lichaam direct kan inzetten voor de aanmaak van DNA, RNA, neurotransmitters en aminozuren. Als een supplement spreekt van 'actief folaat' in het supplement, dan zit daar dus 5-MTHF in.
Foto: Jessica Rockowitz
Verminderde enzymactiviteit
Die omzetting verloopt via het enzym MTHFR. Dit enzym wordt aangestuurd door een gen met dezelfde naam, en dat gen kent varianten.
Bij het zogenaamde TT-genotype van de C677T-variant, dat voorkomt bij naar schatting 12% van de Kaukasiërs en Aziërs, is de enzymactiviteit sterk verminderd.
Synthetisch foliumzuur wordt bij deze mensen minder efficiënt omgezet naar de actieve vorm.
Het goede nieuws is dat als je 5-MTHF direct inneemt als supplement, je die omzettingsstap volledig omzeilt. De actieve vorm is dan meteen beschikbaar, ongeacht hoe goed het MTHFR-enzym functioneert.
Quatrefolic versus l-methylfolaat
Zowel Quatrefolic als l-methylfolaat zijn vormen van 5-MTHF, maar ze zijn niet identiek.
L-methylfolaat verwijst doorgaans naar het calciumzout van (6S)-5-methyltetrahydrofolaat. Dit is een van de eerste commercieel beschikbare actieve folaatvarianten en is door de EFSA goedgekeurd.
Quatrefolic is de handelsnaam voor het glucosaminezout van (6S)-5-methyltetrahydrofolaat, ontwikkeld door het Italiaanse bedrijf Gnosis by Lesaffre en gepatenteerd in 2008.
De keuze voor glucosamine als zout heeft een concrete reden: het is tot 100 keer beter oplosbaar in water dan de calciumvorm, en heeft een iets hogere biologische beschikbaarheid. In een klinische studie lag de piekconcentratie in het bloed (Cmax) bij Quatrefolic 10,9% hoger dan bij het calciumzout.
Een patent betekent niet dat alleen Gnosis zelf het mag toepassen: andere merken kunnen Quatrefolic inkopen onder licentie. Maar het glucosaminezout van 5-MTHF is ook als generiek ingredient beschikbaar, bij andere leveranciers dan Gnosis. De moleculaire samenstelling is dan identiek aan Quatrefolic: hetzelfde zout, dezelfde actieve vorm, ook door de EFSA goedgekeurd.
Dit is ook de vorm die in de Vega Mama Multi van Laveen zit.
Is het glucosaminezout van 5-MTHF natuurlijk?
Het glucosaminezout van 5-MTHF, of het nu de Quatrefolic-variant betreft of een generieke, wordt geproduceerd via chemische synthese in een laboratorium.
Het is dus niet 'natuurlijk' in de zin van plantaardig of gefermenteerd. Tegelijk is het bioïdentiek: de 5-MTHF-molecule heeft precies dezelfde structuur als de actieve folaatvorm die het lichaam zelf aanmaakt.
De glucosamine waarmee het wordt gebonden, is bovendien een verbinding die van nature in menselijk weefsel voorkomt.
Wie zuiverheid en effectiviteit belangrijk vindt, maar geen plantaardige herkomst van elk ingrediënt vereist, vindt in het glucosaminezout van 5-MTHF een goed gedocumenteerde en EFSA-goedgekeurde keuze.
Vitamine B9 en B11: verwarrende nummering, dezelfde vitamine
In Nederlandse teksten over supplementen lees je bijna altijd 'vitamine B11'. In internationale wetenschappelijke literatuur is 'vitamine B9' de standaard. Ze verwijzen naar precies dezelfde vitamine: folaat.
De nummering van B-vitaminen volgt de volgorde van ontdekking. In de vroege twintigste eeuw nummerde men elke nieuwe stof die uit voedingsextracten werd geïsoleerd en een deficiëntieziekte leek te verhelpen sequentieel.
Maar niet elke genummerde stof bleek ook daadwerkelijk een vitamine te zijn. Een vitamine is per definitie een stof die je via de voeding moet binnenkrijgen omdat het lichaam ze niet zelf aanmaakt. Stoffen die het lichaam wél zelf kan aanmaken, of die onderdeel bleken van een al bekende verbinding, vielen later af.
Zo is er nooit een officiële vitamine B4, B8 of B10 gekomen: B4 bleek adenine (bouwsteen van DNA, door het lichaam zelf gemaakt), B8 was inositol (ook zelf aan te maken), en B10 stond voor PABA, een onderdeel van de folaat-molecule. Die nummers verdwenen.
B11 is internationaal geen erkende vitaminenummer. In Nederland en België raakte het echter ingeburgerd als aanduiding voor folaat, terwijl de rest van de wereld B9 bleef gebruiken.
De officiële internationale aanduiding, zoals gehanteerd door de EFSA, de WHO en in wetenschappelijke literatuur, is vitamine B9 of simpelweg folaat.
Waarom wij gekozen hebben voor actieve folaat
Bij de samenstelling van onze Vega Mama Multi was de keuze voor actieve folaat in de vorm van het glucosaminezout van 5-MTHF vanzelfsprekend: dezelfde generatie actieve folaat als in gepatenteerde varianten als Quatrefolic, maar in een zorgvuldig geselecteerde generieke vorm die voldoet aan onze eigen kwaliteitseisen.
Onze mama multi bevat 400 microgram actieve folaat als glucosaminezout van 5-MTHF, de meest oplosbare en direct beschikbare generatie actieve folaat die door de EFSA is goedgekeurd.
Bronnen:
[1] Gezondheidsraad, Voedingsaanbevelingen voor zwangere vrouwen, 2021, p. 37-38.
[2] Gezondheidsraad, Voedingsnormen: vitamine B6, foliumzuur en vitamine B12, 2003, p. 91.
[3] EFSA ANS Panel, Scientific Opinion on (6S)-5-methyltetrahydrofolic acid, glucosamine salt as a source of folate added for nutritional purposes to food supplements, 2013. https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.2903/j.efsa.2013.3358
[4] Gnosis by Lesaffre, Quatrefolic: Advanced Folate Supplementation for Health, z.j. https://gnosisbylesaffre.com/ingredient/quatrefolic/
[5] EFSA NDA Panel, Scientific Opinion on health claim related to maternal folate status and reduced risk of neural tube defects, 2013. https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2013.3328
[6] Voedingscentrum, Foliumzuur (vitamine B11), z.j. https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/foliumzuur.aspx
[7] PMC, Supplementation with Folic Acid or 5-MTHF and Prevention of Neural Tube Defects, 2024. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11435031/
FAQ
Wat is folaat?
Folaat is de overkoepelende term voor alle vormen van vitamine B9 (in Nederland ook vitamine B11 genoemd). Het komt van nature voor in groene bladgroenten, linzen, avocado en citrusvruchten. Folaat is essentieel voor de aanmaak van DNA, RNA, neurotransmitters en aminozuren, en speelt een cruciale rol bij celgroei en deling. In supplementen is folaat beschikbaar als synthetisch foliumzuur of als actieve vormen zoals 5-MTHF.
Hoeveel foliumzuur per dag?
De Gezondheidsraad adviseert 400 microgram per dag via een supplement, in de periode van ten minste vier weken vóór de conceptie tot de tiende zwangerschapsweek. Dit geldt bovenop de inname via voeding. De aanbevolen inname via voeding bedraagt 300 microgram voedingsfolaatequivalenten per dag vóór de conceptie en 400 microgram per dag daarna.
Welke foliumzuur is het beste?
Als supplementen bedrijf mogen wij geen uitspraak doen welke vorm 'het beste' is. Synthetisch foliumzuur is goed onderzocht en effectief gevonden voor de preventie van neurale buisdefecten. Actieve vormen als 5-MTHF bieden het voordeel dat ze geen enzymatische omzetting vereisen en is daarom de keuze van Laveen. De EFSA heeft meerdere vormen goedgekeurd als veilig en effectief.
Waar zit foliumzuur in fruit?
Citrusvruchten, avocado, aardbeien, frambozen en bananen bevatten folaat. Avocado en citrusvruchten zijn de rijkste fruitbronnen. Folaat is gevoelig voor licht en hitte en neemt af bij bewaren en verwerken. Fruit levert een bijdrage, maar is zelden voldoende als enige bron, zeker niet in de periconceptionele periode.
Wat is Quatrefolic?
Quatrefolic is de handelsnaam voor het glucosaminezout van (6S)-5-methyltetrahydrofolaat, een gepatenteerde actieve folaatvorm van Gnosis by Lesaffre. Het onderscheidt zich van de eerdere calciumzoutvorm door een hogere wateroplosbaarheid en een iets betere biologische beschikbaarheid. Quatrefolic is door de EFSA goedgekeurd en wordt onder licentie gebruikt door meerdere internationale supplementmerken. Laveen maakt géén gebruik van Quatrefolic, maar van een vergelijkbaar ongepattenteerd glucosaminezout.
Wat is het verschil tussen vitamine B9 en B11?
Met Vitamine B9 en B11 wordt naar dezelfde stof verwezen: folaat. Het verschil zit hem in de taal: B9 is de internationale wetenschappelijke aanduiding; B11 is de term die in Nederland en België ingeburgerd raakte. Het verschil is historisch en nomenclatuurgebonden, niet inhoudelijk.
Wat is 5-MTHF?
5-Methyltetrahydrofolaat (5-MTHF) is de biologisch actieve vorm van folaat die het lichaam direct kan gebruiken. Het is het eindproduct van de omzetting die synthetisch foliumzuur ondergaat in het lichaam. Bij directe suppletie van 5-MTHF is die omzettingsstap niet nodig.
Wanneer moet je beginnen met foliumzuur slikken?
Start minimaal vier weken vóór de geplande conceptie. De neuraalbuis sluit in de eerste maand na de conceptie, dus je folaatstatus moet al op orde zijn voordat je weet dat je zwanger bent. Het wordt daarom vaak aangeraden om te beginnen met foliumzuur te slikken vanaf het moment dat je actief bezig gaat met je kinderwens.
Interessant? Sla het artikel op met Pinterest!
Geschreven door Lydia
Lydia is onze brandstoryteller. Met haar academische achtergrond en focus op research vertaalt ze wetenschappelijke informatie naar heldere, toegankelijke artikelen.
Gecontroleerd door Jo
Jo is de founder van Laveen. Ze heeft een orthomeleculaire achtergrond en is opgegroeid met de principes van traditionele chinese kennis.
