Wat is Maca wortel en wat doet het?
Traditioneel gebruik en wetenschappelijk onderzoek van de Maca wortel
In de Andes werd maca al eeuwenlang gebruikt als voedingsmiddel en als ondersteuning. Hoewel maca nu een populair supplement is vaak in formules gericht op vrouwen, zien we traditioneel niet persé dat het een echt 'vrouwenkruid' was. Het werd ingezet bij zowel mannen als vrouwen en zelfs als ondersteuning voor het vee. De Maca wortel was vooral een voedingsbron, bomvol nutriënten die ons ondersteunen.
Er is veel onderzoek naar Maca, juist ook specifiek richting vrouwen, maar daar mogen wij in dit artikel niet over uitwijden aangezien er nog geen claims zijn toegestaan om te maken over deze prachtige bron van nutriënten van Moeder Natuur. Daarom dat we in dit artikel dieper ingaan welke stoffen we vinden in de Maca, zodat je zelf met die informatie verder kunt onderzoeken hoe deze Peruaanse Ginseng jou eventueel kan ondersteunen.
Wat maakt de Maca wortel bijzonder?
De Maca wortel (Lepidium meyenii, ook aangeduid als Lepidium peruvianum) groeit op hoogvlaktes van 3.500 tot 5.000 meter in de Peruaanse Andes. De plant behoort tot de Brassicaceae, de botanische familie van de kruisbloemigen, waartoe ook broccoli, kool, mosterd en waterkers behoren.
Kruisbloemigen en Glucosinolaten
Die familieverwantschap deel ik hier niet als een triviaal feitje. Planten uit de Brassicaceae produceren namelijk een specifieke groep zwavelrijke verbindingen: glucosinolaten. Dit zijn secundaire plantmetabolieten die planten aanmaken als beschermingsmechanisme, maar die in het menselijk lichaam een eigen biochemische activiteit hebben.
Misschien heb je al eens van glucosinolaten gehoord, aangezien dit het hoofdbestanddeel is van onze Broccolikiemen met Kurkuma extract van de Femme lijn. Heel bewust gekozen om vrouwen met specifieke klachten te ondersteunen. Waarbij de glucosinolaten uit andere kruisbloemigen dan Maca komen, met de broccoliekiemen als de topper van het lijstje.
De drie groepen bioactieve stoffen in maca
Wat de maca wortel biochemisch onderscheidt van andere kruisbloemigen (zoals de broccolikiemen), is de aanwezigheid van twee extra groepen verbindingen die vrijwel uniek zijn voor deze 'Peruaanse Ginseng'.
Macamiden en Macaenen
Macamiden en macaenen zijn de meest planteigen verbindingen van maca: vetzuuramiden en polyonverzadigde vetzuren die nagenoeg alleen in deze soort voorkomen.
Macamiden remmen het enzym FAAH (fatty acid amide hydrolase), dat betrokken is bij de afbraak van endogene cannabinoïden zoals anandamide. In de wetenschappelijke literatuur worden macamiden in verband gebracht met onderandere energieniveau, maar meer mogen wij daar helaas in dit artikel niet over uitwijden.
Glucosinolaten
Naast glucotropaeoline bevat maca ook kleinere hoeveelheden andere glucosinolaten. Net als in broccolikiem worden glucosinolaten door het enzym myrosinase omgezet tot isothiocyanaten en indolen, zodra de plantcel beschadigd wordt of de stof in contact komt met darmbacteriën. Oftewel, waneer jij op de wortel kauwt, of een capsule met extract inneemt.
Alkaloïden
Maca bevat verder kleine hoeveelheden alkaloïden (waaronder lepidine) en plantaardige steroïden zoals sitosterol en campesterol. Hun relatieve aandeel in het totale werkingsprofiel is kleiner dan dat van de macamiden en glucosinolaten.
Foto: Greta Hoffman
Gele, rode en zwarte maca
meer dan een kleurverschil
Maca komt voor in meerdere kleuren, waarvan geel, rood en zwart de meest bestudeerde varianten zijn. De kleur hangt samen met de concentratie en het type bioactieve stoffen in de knol, en daarmee met het werkingsprofiel.
Gele Maca
Gele maca vormt gemiddeld het grootste deel van de totale oogst en heeft de breedste voedingswaarde. Qua macamiden en glucosinolaten is gele maca de meest representatieve variant en daarmee ook de meest gebruikte in klinisch onderzoek.
Dat is de reden dat wij in onze Femme Multi (binnenkort beschikbaar) en de Cyclus Balans gekozen hebben voor deze variant.
Rode Maca
Rode maca bevat van de drie kleuren de hoogste concentratie glucosinolaten. Omdat rode maca het meest consistent scoort op glucosinolaatgehalte, zie je deze variant sneller terugkomen in formules specifiek gericht op vrouwen.
Zwarte maca
Zwarte maca heeft het hoogste aandeel macamiden van de drie. Het is de minst geteelde variant en de minst breed onderzochte in humane studies.
Veel supplementen gebruiken een mengsel van alle drie de kleuren, of werken met gestandaardiseerde extracten om een consistent profiel van bioactieve stoffen te garanderen.
Maca poeder of extract: waar let je op?
Maca poeder
Macapoeder is gemalen, gedroogde wortel zonder verdere bewerking. Wat je ziet is wat je krijgt: de volledige wortel, inclusief alle vezels, mineralen en bioactieve stoffen in de verhouding waarin ze van nature voorkomen. Ruw poeder heeft daardoor een breed voedingsprofiel, maar de concentratie aan macamiden en glucosinolaten per gram is relatief laag, en kan sterk variëren tussen batches afhankelijk van oogstjaar, kleur en herkomst.
Maca extract
Een extract gaat een stap verder. Door de wortel te extraheren met water of een milde alcoholoplossing en het resultaat in te dampen, worden de bioactieve stoffen geconcentreerd. Een extract met een verhouding van 4:1 bevat per gram ruwweg vier keer zoveel werkzame stoffen als het basispoeder. Bovendien maakt extractie standaardisatie mogelijk: een goed geproduceerd extract heeft een vastgelegd gehalte aan macamiden of glucosinolaten per dosis, waardoor je elke keer dezelfde hoeveelheid bioactieve stoffen binnenkrijgt, ongeacht de variatie in de grondstof.
Maca in een supplement
Voor dagelijks gebruik in een supplement verdient een gestandaardiseerd extract daarom de voorkeur boven ruw poeder. Niet omdat ruw poeder slecht is, maar omdat je bij een extract weet wat je neemt.
Daarbij is het, zoals bij alle supplementen belangrijk om op zuiverheid te letten: veel (maca)supplementen bevatten naast het extract ook vulmiddelen, bindmiddelen of andere toevoegingen om capsules te vullen of tabletten te persen.
Maca is van zichzelf een zuivere grondstof, en het is goed mogelijk om het als enig ingrediënt in een capsule te verwerken, zonder hulpstoffen. Precies zoals wij het doen in onze Femme Multi (binennkort beschikbaar) en onze (Pre) Menstruatiebalans.
Hoeveel maca per dag?
In klinisch onderzoek worden doorgaans doseringen van 1.500 tot 3.000 mg macapoeder per dag gehanteerd. Bij geconcentreerde extracten ligt de gebruikelijke dosering lager, afhankelijk van de extractieverhouding.
De EFSA heeft geen aanbevolen dagelijkse hoeveelheid vastgesteld voor maca.
Bij specifieke klachten raden we je aan om persoonlijk contact met ons op te nemen of te vragen aan een hormoon- or orthomelculair expert of Maca mischien voor jou ingezet kan worden.
Bronnen
- Minich DM, Ross K, Frame J, Fahoum M, Warner W, Meissner HO, Not All Maca Is Created Equal: A Review of Colors, Nutrition, Phytochemicals, and Clinical Uses, Nutrients. 2024 Feb 14;16(4):530.
- Beharry S., Heinrich M., Is the hype around the reproductive health claims of maca (Lepidium meyenii Walp.) justified?, J Ethnopharmacol. 2018 Jan 30;211:126-170.
- Lee MS, Shin BC, Yang EJ, Lim HJ, Ernst E., Maca (Lepidium meyenii) for treatment of menopausal symptoms: A systematic review, Maturitas. 2011 Nov;70(3):227-33.
- Europese Commissie, EU Register of authorised health claims, Verordening (EG) nr. 432/2012.
FAQ
Wat is maca?
Maca (Lepidium meyenii) is een wortelknol uit de Brassicaceae-familie, afkomstig van de hoogvlaktes in de Peruaanse Andes. De plant bevat een combinatie van planteigen verbindingen, waaronder macamiden, macaenen en glucosinolaten. In supplementvorm is maca verkrijgbaar als ruw poeder of als geconcentreerd extract.
Waar is maca poeder goed voor?
Maca wordt traditioneel ingezet voor energie, uithoudingsvermogen en welzijn, en is al eeuwenlang onderdeel van de dagelijkse voeding in de Andes. Klinisch onderzoek naar specifieke toepassingen bij vrouwen is gaande, maar de beschikbare studies zijn tot nu toe te beperkt in omvang voor eenduidige conclusies. Er bestaat geen goedgekeurde EU-gezondheidsclaim voor maca.
Hoeveel maca per dag?
In klinische studies werden doorgaans doseringen van 1.500 tot 3.000 mg macapoeder per dag gebruikt. Bij geconcentreerde extracten ligt de dagelijkse hoeveelheid lager, afhankelijk van de extractieverhouding. Er is geen officieel vastgestelde aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor maca.
Wat is Lepidium meyenii?
Dit is de wetenschappelijke naam voor de maca wortel. In de literatuur en op supplementverpakkingen worden de namen Lepidium meyenii en Lepidium peruvianum beide gebruikt. Het zijn twee nauw verwante variëteiten die botanisch grotendeels overlappen.
Wat is het verschil tussen gele, rode en zwarte maca?
De drie kleuren verschillen in samenstelling. Gele maca is de meest geteelde, meest onderzochte en breed inzetbare variant. Rode maca heeft het hoogste glucosinolaatgehalte en zwarte maca bevat het hoogste aandeel macamiden.
Wat is het verschil tussen maca poeder en maca extract?
Macapoeder is gemalen, gedroogde wortel. Een extract is een geconcentreerde versie waarbij bioactieve stoffen zijn uitgetrokken en ingedampt. Een extract bevat per gram meer werkzame stoffen en kan worden gestandaardiseerd op een specifiek gehalte aan macamiden of glucosinolaten. Voor supplementair gebruik verdient een gestandaardiseerd extract de voorkeur boven ruw poeder.
Interessant? Sla het artikel op met Pinterest!
Geschreven door Lydia
Lydia is onze brandstoryteller. Met haar academische achtergrond en focus op research vertaalt ze wetenschappelijke informatie naar heldere, toegankelijke artikelen.
Gecontroleerd door Jo
Jo is de founder van Laveen. Ze heeft een orthomeleculaire achtergrond en is opgegroeid met de principes van traditionele chinese kennis.
