Waarom als vrouw je ijzergehalte meer aandacht verdient
Wat is de ijzerbehoefte van vrouwen?
Wist je dat de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid ijzer voor vrouwen (voor de menopauze) meer dan twee keer zo hoog is als de gemiddelde behoefte? Dat verschil is niet willekeurig, maar heeft alles te maken met de grote variatie in bloedverlies tussen vrouwen tijdens de menstruatie. De aanbeveling is bewust hoog genoeg vastgesteld om ook vrouwen met een zwaardere cyclus te dekken. De cijfers even op een rijtje:¹
Behoeftes en ADH van ijzer
| Groep | Hoeveelheid per dag |
|---|---|
| Gemiddelde behoefte | 7 mg |
| ADH* vrouwen vóór de menopauze | 16 mg |
| ADH* vrouwen ná de menopauze | 11 mg |
| ADH* mannen | 11 mg |
Ondanks het verhoogde advies ziet de Gezondheidsraad dat veel vrouwen toch te weinig binnenkrijgen of met een tekort rondlopen. De cijfers die het RIVM deelt liegen er niet om:²³
- ~29% van de vrouwen tussen 19 en 50 jaar heeft een ijzerinname onder de gemiddelde behoefte
- ~77% van de meisjes tussen 14 en 17 jaar haalt de gemiddelde behoefte niet
- ~50% van de zwangere vrouwen heeft een lage ijzerstatus
- ~35% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd heeft een lage ijzerstatus gemeten via bloedonderzoek
IJzerwaardes tijdens de zwangerschap
Ondanks het hoge percentage zwangere vrouwen met een lage ijzerstatus is er bewust geen algemeen suppletieadvies: de Gezondheidsraad gaat ervan uit dat wie extra ijzer nodig heeft dit op individueel niveau te horen krijgt en gericht behandeld wordt.
Het officiële advies is dan ook persoonlijke monitoring van je ijzergehalte tijdens de zwangerschap.⁴
Ben je zwanger en weet je niet wat je ijzerstatus is? Vraag er dan actief naar bij je zorgverlener en zorg dat dit goed wordt bijgehouden.
Foto: Matilda Wormwood
Te lage ijzerstatus vrouwen
Helaas geldt die standaardmonitoring niet voor vrouwen buiten de zwangerschap, terwijl de cijfers laten zien dat het ook voor menstruerende vrouwen een aandachtspunt is.
Het is dus aan jezelf om je eigen waarden in de gaten te houden. Hoe je dat doet, en hoe je bloedresultaten zelf kunt lezen en welke vragen je je arts het beste kunt stellen, leggen we uit in het volgende deel van dit aritkel.
Hoe meet je jouw ijzergehalte als vrouw?
Je ijzergehalte direct en volledig meten via een standaard bloedtest is niet mogelijk. Wat artsen in de praktijk meten zijn twee afgeleide waarden: hemoglobine en ferritine. Samen geven zij het meest betrouwbare beeld van hoe het met je ijzerstatus staat.
Hemoglobine (Hb) waarde
Hemoglobine, afgekort als Hb, is het eiwit in je rode bloedcellen dat zuurstof van je longen naar de rest van je lichaam transporteert. IJzer is een essentieel onderdeel van hemoglobine: zonder voldoende ijzer maakt je lichaam minder hemoglobine aan. Het Hb-gehalte laat dus zien of je zuurstoftransport op dit moment goed functioneert. Voor vrouwen geldt een Hb-waarde onder de 7,5 mmol/liter als grens voor bloedarmoede.⁵
Het nadeel van alleen naar Hb kijken is dat het een late indicator is. Je Hb daalt pas als je ijzervoorraad al een tijd te laag is. Je kunt dus al een tijdje met een lage ijzerstatus rondlopen terwijl je Hb nog volledig normaal lijkt.
Ferritine waarde
Ferritine is het opslagiwit van ijzer in je lichaam, voornamelijk aanwezig in je lever, milt en beenmerg. Een kleine hoeveelheid circuleert in je bloed, en die hoeveelheid wordt gemeten bij een bloedtest. Ferritine vertelt hoeveel ijzer je in voorraad hebt. Dit maakt het in veel gevallen een vroegere en gevoeligere indicator dan Hb.
Voor vrouwen liggen de normaalwaarden voor ferritine lager dan voor mannen, mede door menstruatie, zwangerschap en hormonen. De referentiewaarden verschillen per laboratorium, maar een ferritinewaarde onder de 30 microgram per liter wordt door steeds meer ziekenhuizen gezien als een aanwijzing voor een lege ijzervoorraad.⁶
Een belangrijk aandachtspunt: ferritine is ook een ontstekingseiwit. Bij een infectie of ontsteking kan ferritine tijdelijk verhoogd zijn, ook als je ijzervoorraad feitelijk laag is. Een hoge ferritinewaarde zegt dus niet altijd dat alles in orde is.⁷
Hoe lees je de twee waarden samen?
Hb en ferritine vertellen elk een ander deel van het verhaal.
Hb laat zien of het zuurstoftransport nu functioneert.
Ferritine laat zien hoeveel reserve je hebt.
Ideaal gezien vraag je bij bloedonderzoek altijd naar beide waarden. Een laag ferritine met een nog normaal Hb kan wijzen op een vroeg stadium van ijzertekort, ook wel een latent ijzertekort genoemd. Een laag Hb in combinatie met een laag ferritine wijst op een verder gevorderd tekort. Een normale of hoge ferritine waarde, met een laag HB, kan óók wijzen op een ijzertekort omdat de ferritine tijdelijk verhoogd kan zijn door een infectie of onsteking in het lichaam.
Foto: George Milton
In gesprek met je huisarts
Als vrouw met vage klachten moet je soms stevig in je schoenen staan bij de huisarts. Weten waar je het over hebt helpt enorm. Een paar concrete dingen die je kunt vragen:
- Vraag expliciet om zowel je Hb als je ferritine te laten meten. Alleen Hb is onvoldoende voor een volledig beeld.
- Vertel waar je bent in je cyclus op het moment van de bloedtest. IJzerwaardes kunnen fluctueren door de cyclus, zeker rondom de menstruatie. Een arts die hier niet naar vraagt, mist relevante context.
- Vraag niet alleen of je waarden 'normaal' zijn, maar ook waar in de normaalwaarden ze zitten. Een waarde die net boven de ondergrens valt is iets anders dan een waarde in het midden van de referentierange.
- Weet dat de ondergrens voor ferritine niet overal gelijk is. Steeds meer ziekenhuizen hanteren 30 microgram per liter als ondergrens, maar sommige laboratoria werken nog met lagere grenzen. Als jouw arts zegt dat alles normaal is maar je ferritine vlak boven de 15 zit, is het legitiem om door te vragen.
- Als je het gevoel hebt dat je klachten worden weggewuifd of dat er onvoldoende naar je wordt geluisterd, heb je altijd het recht om een second opinion aan te vragen.
Hoe krijg je voldoende ijzer binnen?
De hoeveelheid ijzer in je voeding is één ding. Hoeveel je lichaam er daadwerkelijk van opneemt is een ander verhaal. Dat wordt bepaald door de vorm van ijzer in je voeding en door wat je er verder bij eet.
Heemijzer en non-heemijzer
Er zijn twee vormen van ijzer in voeding: heemijzer uit dierlijke producten, en non-heemijzer uit plantaardige bronnen. Heemijzer wordt door je lichaam goed opgenomen, ongeacht de rest van je maaltijd. Non-heemijzer is gevoeliger: de opname wordt beïnvloed door andere stoffen die je tegelijkertijd eet of drinkt.
De rol van vitamine C
Vitamine C bevordert de opname van non-heemijzer.⁸ Eet je plantaardige ijzerbronnen samen met voeding die rijk is aan vitamine C, zoals paprika, broccoli, citrusfruit of tomaat, dan verbetert de opname aanzienlijk. Koffie en thee daarentegen kunnen de opname juist remmen. Drink deze bij voorkeur niet direct bij een ijzerrijke maaltijd.
Extra aandacht voor veganisten en vegetariërs
Bij een volledig plantaardig voedingspatroon is non-heemijzer de enige bron van ijzer. Dat vraagt om bewuste keuzes: voldoende peulvruchten, noten, zaden en groene bladgroenten, consequent gecombineerd met vitamine C. Regelmatige controle van je ferritinewaarde is bij een plantaardig voedingspatroon verstandig.
In welke voeding zit ijzer?
Dierlijke bronnen van ijzer
| Voedingsmiddel | IJzer per 100g |
|---|---|
| Kippenlever* | ~9,0 mg |
| Mosselen | ~6,7 mg |
| Oesters | ~5,6 mg |
| Runderlever* | ~4,9 mg |
| Sardines | ~2,9 mg |
| Rundvlees (rood vlees) | ~2,5 mg |
| Lam | ~2,0 mg |
| Ei | ~1,8 mg |
| Kip (donker vlees) | ~1,3 mg |
| Tonijn | ~1,3 mg |
*Lever is een uitzonderlijk rijke bron van ijzer, maar bevat ook veel vitamine A. Voor zwangere vrouwen wordt lever afgeraden vanwege het hoge vitamine A-gehalte.
Plantaardige bronnen van ijzer
| Voedingsmiddel | IJzer per 100g |
|---|---|
| Sesamzaad | ~14,6 mg |
| Pompoenpitten | ~8,8 mg |
| Cashewnoten | ~6,7 mg |
| Witte bonen (gekookt) | ~3,7 mg |
| Spinazie (gekookt) | ~3,6 mg |
| Linzen (gekookt) | ~3,3 mg |
| Kikkererwten (gekookt) | ~2,9 mg |
| Tofu | ~2,7 mg |
| Gedroogde abrikozen | ~2,7 mg |
| Quinoa (gekookt) | ~1,5 mg |
LET OP: De getallen geven de aanwezige hoeveelheid ijzer aan. Hoeveel je lichaam opneemt verschilt en ligt voor plantaardig ijzer structureel lager dan voor dierlijk ijzer.⁹
Dit is wat er gebeurt als vrouwen het heft in eigen handen nemen
In 2025 lanceerden we de Femme-lijn. Die lijn ontstond na een brainstormdag met ons volledig vrouwelijke team, waarbij we al snel niet meer aan het brainstormen waren maar aan het delen. Verhalen over onze eigen gezondheid, over klachten die serieus waren maar zelden zo werden behandeld, over hoe weinig hulp en erkenning je als vrouw vaak krijgt. Het was confronterend hoeveel we allemaal te vertellen hadden.
Zoals je in het artikel hierboven hebt kunnen lezen heeft onze cyclus óók invloed op het ijzergehalte van vrouwen en... zonder een specifiek advies en geen standaard monitoring, is dit helaas ook weer een onderdeel in vrouwengezondheid die nog altijd vaak niet de aandacht krijgt die het zou moeten krijgen.
Na het ontwikkelen van onze 3 supplementen specifiek voor klachten en problemen rondom de cyclus en onze hormoonbalans (en een 4e voor rondom de menopauze), werd ook al gauw duidelijk dat ons team niet helemaal blij was met onze Vega Multi.
De Vega Multi is een one-fits-all formule. Dit is bewust gedaan, zodat het hele gezin makkelijk hetzelfde potje kan gebruiken. Maar als vrouw heb je nu eenmaal echt andere behoeftes dan je kinderen of je man.
Een multivitamine voor vrouwen mét extra ijzer
Daarom dus nu ook de Femme Multi. Een multivitamine voor vrouwen, ontwikkeld dóór vrouwen. Wist je dat er geen enkele andere vrouwen multivitamine op de markt is die ook daadwerkelijk is ontwikkeld door vrouwen? Die van Laveen dus wel.
Wat maakt de Femme Multi anders dan de Vega Multi? De ijzer dus. In de goed opneembare vorm ijzerbisglycinaat, hoger gedoseerd én met extra vitamine C in de formule.
Maar niet alleen de ijzer maakt de formule anders. Ook hebben we de vitamine D verhoogd en maca toegevoegd, welke traditioneel al eeuwenlang door vrouwen wordt ingezet.
Een formule die rekening houdt met ons maandelijks bloedverlies, maar ook met de gevoelige hormoonbalans, met mineralen en vitamines die ook hierin weer op een zachte manier ondersteuning bieden.
Bronnen:
¹ Gezondheidsraad. Voedingsnormen voor vitamines en mineralen voor volwassenen. Den Haag: Gezondheidsraad, 2018; publicatienr. 2018/19. Tabel 3, p. 25.
² Gezondheidsraad. Naar een voldoende inname van vitamines en mineralen. Den Haag: Gezondheidsraad, 2009; publicatienr. 2009/06. Paragraaf 2.3.3, p. 45–47.
³ Gezondheidsraad. Gezonde eiwittransitie. Den Haag: Gezondheidsraad, 2024. Paragraaf 3.4.7, p. 34.
⁴ Gezondheidsraad. Voedingsaanbevelingen voor zwangere vrouwen. Den Haag: Gezondheidsraad, 2021; publicatienr. 2021/26. Paragraaf 5.3, p. 50.
⁵ Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde (NVKC). Hemoglobine normaalwaarden. https://www.allesovertesten.nl/zoek-een-test/hb
⁶ OLVG Lab. Normaalwaarden ferritine aangepast. Amsterdam: OLVG, 2022. https://www.olvg.nl/verwijsnieuws/normaalwaarden-ferritine-aangepast
⁷ Swinkels DW et al. Meer grip op ijzertekort door nieuwe inzichten. Radboudumc, 2020. https://www.radboudumc.nl/nieuws/2020/meer-grip-op-ijzertekort-door-nieuwe-inzichten
⁸ Verordening (EU) nr. 432/2012. Lijst van toegestane gezondheidsclaims — vitamine C en ijzeropname. Europese Commissie, 2012. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32012R0432
⁹ RIVM. Nederlands Voedingsstoffenbestand (NEVO-tabel). Bilthoven: RIVM. https://nevo-online.rivm.nl
FAQ
Wat is Hb?
Hb kan staan voor hoofdbegaafdheid of Hemogobline: een eiwit dat zich bevindt in de rode bloedcellen.
Hemoglobine is verantwoordelijk voor het transport van zuurstof van je longen naar de rest van je lichaam. IJzer is een essentieel onderdeel van hemoglobine: zonder voldoende ijzer kan je lichaam minder hemoglobine aanmaken. Het Hb-gehalte wordt gemeten via een bloedtest en is één van de manieren om je ijzerstatus in kaart te brengen.
Let op: Hb alleen geeft geen volledig beeld. Combineer het altijd met een ferritinemeting voor een betrouwbaar beeld van je ijzerreserves.
Wat is een normale Hb-waarde?
Een normale Hb-waarde verschilt per geslacht. Voor vrouwen ligt de normaalwaarde tussen de 7,5 en 10,0 mmol/liter.
Voor mannen is dat 8,5 tot 11,0 mmol/liter.
Zit je als vrouw onder de 7,5 mmol/liter, dan spreekt men van bloedarmoede.
Voor zwangere vrouwen gelden andere grenswaarden.
Houd er rekening mee dat normaalwaarden per laboratorium kunnen verschillen, en dat een waarde die net boven de ondergrens valt niet hetzelfde is als een optimale waarde. Vraag bij je huisarts altijd ook naar je ferritinewaarde voor een completer beeld van je ijzerstatus.
Hoeveel ijzer heb je per dag nodig?
Hoeveel ijzer je per dag nodig hebt, hangt af van je levensfase en geslacht.
Voor vrouwen in de vruchtbare leeftijd is de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid 16 milligram per dag, vastgesteld door de Gezondheidsraad en EFSA.
Dit is bewust hoger dan de gemiddelde behoefte van 7 milligram, omdat vrouwen ijzer verliezen via de menstruatie en de behoefte sterk verschilt per persoon.
Na de menopauze daalt de aanbeveling naar 11 milligram, wat hetzelfe is als voor mannen.
Er is geen algemeen suppletieadvies voor ijzer: de Gezondheidsraad gaat ervan uit dat je deze hoeveelheid via een gevarieerd voedingspatroon binnenkrijgt.
Wat zijn de symptomen van ijzertekort bij vrouwen?
Veelvoorkomende signalen van een ijzertekort bij vrouwen zijn vermoeidheid, moeheid en concentratieproblemen. Deze klachten kunnen geleidelijk ontstaan, waardoor ze niet altijd direct in verband worden gebracht met een lage ijzerstatus.
Een ijzertekort is alleen vast te stellen via bloedonderzoek, waarbij zowel hemoglobine (Hb) als ferritine worden gemeten.
Heb je het vermoeden dat je ijzerstatus niet op peil is? Bespreek dit met je huisarts en vraag expliciet om beide waarden te laten meten.
Hoe hoog moet het Hb-gehalte zijn bij vrouwen?
Voor vrouwen ligt de normaalwaarde voor hemoglobine (Hb) tussen de 7,5 en 10,0 mmol/liter.
Een waarde onder de 7,5 mmol/liter wordt beschouwd als bloedarmoede.
Voor zwangere vrouwen gelden lagere grenswaarden vanwege de toename van het bloedvolume tijdens de zwangerschap.
Houd er rekening mee dat een Hb dat net binnen de normaalwaarden valt niet automatisch betekent dat je ijzerstatus optimaal is.
Ferritine, de maatstaf voor je ijzerreserve, kan al gedaald zijn terwijl je Hb nog normaal lijkt. Vraag daarom altijd naar beide waarden bij bloedonderzoek.
Wat zegt Hb over ijzer?
Hb, of hemoglobine, is een indirect meetpunt voor je ijzerstatus. IJzer is namelijk een essentieel onderdeel van hemoglobine: zonder voldoende ijzer maakt je lichaam minder hemoglobine aan.
Een laag Hb kan dus wijzen op een ijzertekort, maar het is een late indicator: je Hb daalt pas als je ijzerreserves al langere tijd uitgeput zijn.
Wil je een eerder en betrouwbaarder beeld van je ijzerstatus, kijk dan ook naar je ferritinewaarde. Ferritine meet je ijzervoorraad en reageert eerder op een dalende ijzerstatus dan Hb. De combinatie van beide waarden geeft het meest complete beeld.
Wat is een normale ferritinewaarde voor vrouwen?
De normaalwaarden voor ferritine verschillen per laboratorium en zijn voor vrouwen lager dan voor mannen, mede door menstruatie, zwangerschap en hormonen.
Lang gold een ferritinewaarde boven de 15 microgram per liter als normaal.
Steeds meer ziekenhuizen hanteren inmiddels een hogere ondergrens van 30 microgram per liter, omdat een waarde tussen de 15 en 30 in de praktijk kan samengaan met een lege ijzervoorraad.
Niet alle laboratoria en artsen werken al met deze herziene ondergrens.
Vraag daarom bij bloedonderzoek nooit alleen of je waarde 'goed' of 'te laag' is, maar vraag altijd naar de exacte uitslag. Alleen dan kun je zelf beoordelen waar je staat.
Interessant? Sla het artikel op met Pinterest!
Geschreven door Lydia
Lydia is onze brandstoryteller. Met haar academische achtergrond en focus op research vertaalt ze wetenschappelijke informatie naar heldere, toegankelijke artikelen.
Gecontroleerd door Jo
Jo is de founder van Laveen. Ze heeft een orthomeleculaire achtergrond en is opgegroeid met de principes van traditionele chinese kennis.
